De levensmiddelendetailhandel heeft nog steeds te kampen met het feit dat klanten op hun uitgaven willen letten. Effectieve displays en standaards kunnen helpen de omzet te stimuleren: een ideale markt voor drukkerijen. Maar waar moeten zij op letten als zij voor de levensmiddelendetailhandel gaan werken?
Het consumentenvertrouwen in Duitsland blijft slecht, zo blijkt uit de bevindingen van de Gesellschaft für Konsumforschung (GfK). Er komen minder mensen naar de voetgangerszones en winkelcentra. Dit heeft ook gevolgen voor de druk van POS-materiaal. Winkelketens bezuinigen namelijk op hun budgetten voor reclame in de winkels.
In supermarkten en levensmiddelenwinkels is het aantal bezoekers daarentegen nauwelijks gedaald. Maar hier hebben de detailhandelaren te maken met een ander fenomeen: kopers kiezen steeds vaker voor huismerken en budgetmerken, evenals voor speciale aanbiedingen.
Veel mensen willen of moeten dus besparen bij het boodschappen doen. Daardoor worden secundaire plaatsingen steeds belangrijker om de verkoop te stimuleren. Ter herinnering: een primaire plaatsing is de vaste, reguliere schapplaats van een product in de levensmiddelenhandel. Klanten vinden het daar permanent in het assortiment.
Een tweede plaatsing daarentegen is een extra, meestal tijdelijke presentatie van hetzelfde product op een andere plek in de winkel. Deze dient om de aandacht te trekken, impulsaankopen te stimuleren en actie- of seizoensartikelen extra onder de aandacht te brengen.
Typische voorbeelden van secundaire plaatsingen zijn snoepgoed bij de kassa, kratten met drank op pallets bij de ingang, barbecuesauzen en kruiden in de zomer naast de vleesafdeling of bakbenodigdheden als speciale display in de aanloop naar Kerstmis.
Displays voor secundaire plaatsingen in de levensmiddelendetailhandel worden steeds vaker in kleine oplagen, speciaal afgestemd op de doelgroep, en voor slechts korte actietermijnen geproduceerd. Daarom hebben lichte, flexibele en goed recyclebare materialen zoals golfkarton zich als bedrukkingsmateriaal doorgezet. Voor digitale drukkerijen biedt dit een ideale afzetmarkt.
Bedrukte productdragers komen in contact met de voedselverpakkingen, en soms zelfs met het voedsel zelf, bijvoorbeeld tijdens een proeverij. Dat onderscheidt ze van de meeste andere POS-drukwerk in de detailhandel. Daarom gelden er strenge richtlijnen voor drukwerk dat in contact komt (of kan komen) met levensmiddelen. Deze moeten er onder andere voor zorgen dat eten en drinken niet worden verontreinigd door schadelijke stoffen in de verpakking.
In de voedingsmiddelenindustrie bestaat er een breed scala aan verschillende verpakkingen. Tot de belangrijkste behoren primaire verpakkingen zoals zakjes, bakjes, kartonnen dozen of folies, die in direct contact komen met levensmiddelen.
Secundaire verpakkingen omvatten trays, multipacks en omdozen, die van belang zijn voor het transport en de presentatie in de schappen. Daarnaast zijn er tertiaire verpakkingen, zoals transportkisten of palletomhulsels, die vooral logistieke taken vervullen. Meestal krijgt de eindklant deze helemaal niet te zien. Daarom zijn ze doorgaans zeer eenvoudig en puur functioneel ontworpen.
POS-displays, standaards en soortgelijke producten voor productpresentatie worden daarentegen opvallend en hoogwaardig ontworpen, omdat ze van cruciaal belang zijn voor de communicatie van een merk. Dit leidt ertoe dat er vaak heel veel werkstappen nodig zijn. Dergelijke bedrukte productdragers kunnen worden voorzien van speciale kleuren, deels drukvernis, hot foil en andere speciale afwerkingen. Kortom, alles wat de klant attent, nieuwsgierig en uiteindelijk bereid maakt om te kopen.
Door de complexe vormgeving worden er bij POS-displays voor de secundaire productplaatsing in de levensmiddelenhandel zeer veel chemische stoffen gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan verf, inkt, lijm of lak.
Hoe meer chemische stoffen er in de omgeving van levensmiddelen worden gebruikt, hoe groter het risico is dat deze door zogenaamde migratie worden verontreinigd. Onder „migratie” wordt in dit verband verstaan dat stoffen uit de bedrukte verpakking in het verpakte levensmiddel terechtkomen. Dit kan gebeuren door
Ongewenste stoffen kunnen bovendien uit het substraat zelf vrijkomen, bijvoorbeeld wanneer grondstoffen verontreinigd zijn. Ook kunnen er reacties optreden tussen chemische stoffen die tijdens het druk- of afwerkingsproces zijn aangebracht.
De EU-basisverordening (EG) nr. 1935/2004 betreffende materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen, regelt daarbij de wettelijke maximumgrenzen voor schadelijke stoffen die in levensmiddelen kunnen migreren. Daarnaast hebben grote leveranciers van levensmiddelen, zoals Nestlé („Nestlé-richtlijnen“), aanvullende eigen richtlijnen vastgesteld waaraan partners die verpakkingsdrukwerk leveren, zich moeten houden.
Over het geheel genomen is het onderwerp migratie bij verpakkingen in de levensmiddelenindustrie zeer complex. Daarom biedt bijvoorbeeld het Fraunhofer-instituut voor procestechniek en verpakking een migratietest voor levensmiddelenverpakkingen aan als dienst.
Aangezien ook de markten voor primaire en secundaire verpakkingen steeds verder worden gedigitaliseerd, zijn er al geruime tijd inktsoorten met een lage migratie die ook geschikt zijn voor het bedrukken van voedselverpakkingen, zoals de UV-LED-inkten Lunajet van Kao Collins Inc. of Fujifilm CuremaX UV LED IDFC.
Daarnaast worden ook digitale drukpersen met inkt op waterbasis voor het bedrukken van golfkarton steeds belangrijker. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de modellen EFI Nozomi 14000 AQ, Canon corrPRESS iB17 of Koenig & Bauer Durst CorruJET 170. Deze zijn bedoeld voor grote oplagen van digitaal bedrukte verpakkingen. De inkt voldoet daarom meestal aan de EU-basisverordening EG 1935/2004. Ze kunnen dan, in combinatie met geschikte substraten, zowel worden gebruikt voor POS-displays en productdragers als voor het bedrukken van primaire en secundaire verpakkingen voor levensmiddelen.
Bij klassieke displays voor secundaire plaatsing komen levensmiddelen echter vaak helemaal niet in direct contact met de productdrager. Ze worden immers goed beschermd door de verkoopverpakking. Daarom kunnen POS-displays met productdragerfunctie voor de levensmiddelenhandel vaak ook worden bedrukt met inkt op waterbasis of latexinkt, die niet specifiek voor levensmiddelen is gecertificeerd.
Ook UV- en eco-solvent-inkten worden af en toe gebruikt. Oplosmiddelhoudende en UV-inkten hebben voor de reclametechniek echter vaak een waarneembare, „chemische“ geur, die klanten in de levensmiddelenhandel bijzonder afschrikt.
Hoewel digitaal gedrukte productdragers, met name die van golfkarton, naar verwachting een groeiende markt binnen de digitale druk zullen blijven vormen , is de productie ervan in vergelijking met POS-posters of displays voor de non-foodsector echter een stuk arbeidsintensiever.
De eisen die aan bedrukkingsmaterialen en inkt worden gesteld, kunnen namelijk aanzienlijk hoger liggen. Er moet worden voorkomen dat levensmiddelen door contact met verf, lak of lijm worden verontreinigd of dat er geuren ontstaan die klanten en personeel afschrikken.
Drukkerijen die regelmatig POS-displays met producten voor de levensmiddelenindustrie vervaardigen, zouden daarom moeten investeren in gecertificeerde druk- en afwerkingsmachines en belang hechten aan actuele bij- en nascholing op het gebied van „inkten met lage migratie“.
De nieuwe vakbeurs „Corrugated“, met bijbehorende conferentiepresentaties voor verwerkers van golfkarton, vindt plaats van 19 tot en met 22 mei 2026 in de Fira Barcelona. Tot en met 23 maart kunnen bezoekers met de code FESG601 vroegboektickets kopen voor de prijs van 30 €.