Kunnen pigmentinkten de kloof tussen duurzaamheid en winst overbruggen?

Digitaal textieldrukken wordt vaak vertraagd door complexe, uit meerdere stappen bestaande nabewerking. Universele pigmentinkten bieden een duurzaam, waterbesparend alternatief dat geschikt is voor vrijwel alle vezels. De invoering ervan wordt echter nog steeds belemmerd door hoge inktkosten en bezorgdheid over het ‘gevoel’ van de stof. Naarmate de milieuregels strenger worden, zouden deze inkten wel eens de sleutel kunnen worden tot een efficiënte, teruggehaalde productie.

De digitale textieldruk kent een gestage groei, maar vertegenwoordigt nog steeds slechts een zeer klein percentage van de totale markt voor textieldruk. Hiervoor zijn verschillende redenen, maar een van de meest voorkomende is dat inkjetdruk meestal een meerstapsproces vereist, waardoor een groot deel van het voordeel van digitaal drukken teniet wordt gedaan.

Het bedrukken van textiel is een veel ingewikkelder proces dan bijvoorbeeld het bedrukken van zelfklevend PVC. Allereerst moet de stof worden voorbehandeld om de inkt goed te laten hechten; de meeste grootschalige producenten geven er de voorkeur aan dit zelf te doen om de hogere kosten van het inkopen van voorbehandelde stoffen te vermijden. Het bedrukken zelf is vrij eenvoudig. Maar daarna volgen er verschillende nabewerkingsstappen, die meestal bestaan uit wassen, stomen en strijken, soms meerdere keren, afhankelijk van het type inkt dat is gebruikt. Deze nabewerking zorgt ervoor dat de inkt volledig is gefixeerd, met een hoge wasbestendigheid, en dat eventuele schadelijke resten worden weggewassen. Dit alles kost natuurlijk tijd, wat een deel van het voordeel van digitaal drukken tenietdoet.

De meeste textielinkten die momenteel worden gebruikt – of het nu gaat om reactieve, zure of disperse inkten – zijn op basis van kleurstoffen, waarbij verschillende kleurstoffen geschikt zijn voor een specifiek assortiment stoffen om een optimale chemische binding met elk van de verschillende vezelsoorten te garanderen. Dit betekent ook dat textielfabrikanten moeten investeren in meerdere machines – één voor elk type inkt – om met een volledig assortiment aan verschillende stoffen te kunnen werken.

Er is echter één soort inkjetinkt – textielpigmentinkt – die geschikt zou moeten zijn voor alle soorten stof. Deze inkt bestaat uit afzonderlijke gekleurde deeltjes die samen met bindmiddelen in een synthetische hars zijn ingekapseld en vervolgens in een waterige draagvloeistof zijn gesuspendeerd. Zodra de inkt wordt gespoten, blijven de inktdruppels op het oppervlak van de stof achter – in veel gevallen is een voorbehandeling nodig om die druppels op het stofoppervlak te laten hechten. Na het bedrukken wordt warmte toegepast om het water te verdampen en de hars te smelten, waardoor het pigment aan het oppervlak van het materiaal wordt gebonden.

Dit heeft twee voordelen. Ten eerste werkt het met de meeste soorten vezels, of deze nu natuurlijk of synthetisch zijn of uit mengsels van verschillende vezels bestaan. Ten tweede verbruikt het aanzienlijk minder water, aangezien het voornamelijk warmte gebruikt om het pigment aan de stof te hechten, waardoor het een veel duurzamere methode is.

Wat is dan het addertje onder het gras? Het grootste probleem is, misschien niet verrassend, de prijs, die aanzienlijk hoger ligt – in sommige gevallen bijna het dubbele – dan die van andere soorten inkjet-textielinkten. De meeste spelers in de textielindustrie zijn van mening dat de prijs zal dalen en de afgelopen jaren is er inderdaad sprake geweest van een lichte prijsdaling. Toch zijn er weinig tekenen van een drastische daling, ondanks de aanzienlijke concurrentie van enkele Chinese inktleveranciers. In plaats daarvan wijzen anekdotische aanwijzingen erop dat er een patstelling bestaat tussen enerzijds de inktleveranciers, die denken dat de merkeigenaren meer zullen betalen voor pigmentinkt vanwege de vele voordelen ervan, en anderzijds de merkeigenaren, die erop gokken dat de prijs per liter verder zal dalen.

In werkelijkheid is het hoogst onwaarschijnlijk dat de prijs van pigmentinkt zal dalen tot hetzelfde niveau als die van andere textielinkten, omdat het een technisch geavanceerdere inkt betreft waarvan de productie meer kost. Dat komt doordat de kleurstof in een dispersie moet worden gesuspendeerd om te voorkomen dat de pigmentdeeltjes op de bodem van de inkttank bezinken of zich simpelweg samenklonteren, zodat de kleurstof gelijkmatig door de inkt wordt verspreid. Dat gezegd hebbende, zal de prijs dalen naarmate de productievolumes toenemen door eenvoudige schaalvoordelen in de productie, maar eerst moet de vraag het gebruikte volume opdrijven.

Daarnaast bestaan er nog steeds bedenkingen over het uiterst belangrijke gevoel bij aanraking dat met pigmentinkt gepaard gaat. Dit komt doordat pigmentinkt grotendeels op het oppervlak van de stof blijft liggen, in plaats van in het materiaal te worden opgenomen en zich met de vezels te verbinden. Men zou kunnen stellen dat dit de afbeeldingen een meer gestructureerd gevoel geeft, wat een voordeel kan zijn. Tegelijkertijd betekent dit ook dat de inkt het gevoel van de stof op de plek waar de afbeelding zich bevindt, beïnvloedt.

Of dit voor de meeste consumenten daadwerkelijk een probleem is, hangt vooral af van de aard van de betreffende stof, de grootte van de afbeelding en de toepassing in kwestie. De meeste met DtF gedrukte afbeeldingen liggen immers ook op het oppervlak van de stof en kunnen nogal plasticachtig aanvoelen, maar dit is geen probleem voor toepassingen met een laag gebruik, zoals promotiecampagnes. Het is veel meer een probleem bij hoogwaardige kledingstukken, waar vanwege de hoge prijs van de inkt vaker pigmentinkt wordt gebruikt. Toch wordt pigmentinkt nog steeds gebruikt, hoewel dat tegenwoordig vooral gebeurt voor de woninginrichtingsmarkt, waar de algehele textuur en het gevoel van de inkt minder cruciaal zijn. Veel commentatoren zijn van mening dat de mode-industrie niet ver achterblijft – zodra de prijzen dalen.

Een andere reden waarom bestaande textieldrukbedrijven terughoudend zijn om pigmentinkten te gaan gebruiken, is dat ze al hebben geïnvesteerd in de apparatuur voor de nabewerking en rekening hebben gehouden met de afschrijvingstermijn van die activa; in sommige landen hebben ze mogelijk zelfs al de fiscale voordelen van deze afschrijvingen geclaimd. Dat betekent op zijn beurt dat de meeste leveranciers van printapparatuur de marktkansen voor printoplossingen met pigmentinkt vooral zien bij nieuwe klanten die een volledig nieuwe textielproductielijn opzetten. Daaronder valt ook de Europese droom van ‘reshoring’ – dat wil zeggen: het terugbrengen van de textielproductie vanuit Azië naar Europa en het gebruik van geavanceerdere technologie – zoals pigmentinkt – om de hogere arbeidskosten te omzeilen.

Er is nog één laatste factor die hierin waarschijnlijk een buitenproportionele rol zal spelen, en dat zijn overheidsmaatregelen om de impact van de textielproductie op het gebied van duurzaamheid te verminderen, met name wat betreft het zeer hoge waterverbruik. Daarnaast hanteren veel westerse merken hun eigen duurzaamheidsbeleid. Maar uiteindelijk is de vraag van de consument de belangrijkste bepalende factor, en die zal waarschijnlijk sterk worden beïnvloed door de prijs, vooral in de huidige economische omstandigheden.