De digitale drukindustrie staat voor een cruciale uitdaging: het vinden van een evenwicht tussen hoge drukkwaliteit en duurzaamheid. De Direct-to-Film (DTF)-druktechnologie voor kleding is de afgelopen jaren aanzienlijk in populariteit gestegen. Maar hoe duurzaam is deze methode eigenlijk?

Voor het bedrukken van merchandise, werkkleding en T-shirts in kleine oplagen lijkt er momenteel slechts één technologie relevant te zijn op het gebied van digitaal drukken: DTF. Maar is deze technologie ook duurzaam? In dit artikel wordt deze vraag vanuit verschillende invalshoeken belicht.

„DTF biedt ongetwijfeld veel voordelen”, zegt bijvoorbeeld Andree Bölkow, directeur van easy inks GmbH. Zijn bedrijf was een van de eerste in Europa die ter plaatse DTF-inkten op waterbasis produceerde en bijpassende DTF-folie en transferlijm aanbood. „Om te beginnen kun je voor DTF vaak bestaande printers blijven gebruiken“, legt Bölkow uit. „Er is dus geen nieuwe hardware nodig, wat de hulpbronnen ontziet. Omdat DTF bovendien goed werkt op alle gangbare vezels, hebben de meeste drukdienstverleners voor het bedrukken van kleding nog maar één enkel systeem nodig.

„Je moet je echter wel realiseren dat veel digitale druksystemen, in vergelijking met bijvoorbeeld zeefdruk- en offsetdrukmachines, slechts zijn ontworpen voor een vrij korte gebruiksduur, waardoor dit weer enigszins in perspectief wordt geplaatst”, merkt hij op. „Daar staat tegenover dat ze per gedrukt product aanzienlijk minder energie verbruiken dan een zeer productieve analoge drukpers die niet volledig wordt benut.“

DTF is ook geschikt voor sportkleding, maar vooral voor natuurlijke vezels. Foto: Sonja Angerer / KI

Gebruik van chemicaliën en water bij DTF

Als digitale druktechnologie biedt DTF vergelijkbare voordelen wat betreft het gebruik van water en chemicaliën als de digitale sublimatietransferdruk en DTG (Direct-to-Garment). Er zijn namelijk geen drukvoorlagen nodig. Dit minimaliseert niet alleen het materiaalverbruik, maar bespaart ook risicovolle chemicaliën en oplosmiddelen, zoals die bijvoorbeeld bij het coaten en ontcoaten van zeefdrukramen moeten worden gebruikt. Medewerkers worden daardoor minder blootgesteld aan gezondheidsrisico’s.

Als bijkomend voordeel is het dankzij digitaal drukken mogelijk om zonder problemen kleine series en gepersonaliseerde kleding te produceren. Bij een geoptimaliseerd productieproces ontstaat bovendien nauwelijks afval door proef- of foutafdrukken. Daarnaast hoeven er geen grote voorraden textiel te worden aangelegd waarvoor mogelijk geen afnemer te vinden is.

Steeds meer bedrijven produceren namelijk kleding ‘on demand’, dat wil zeggen pas wanneer er een bestelling van een klant is. Alleen al om tijdsredenen gebeurt dit meestal dicht bij de klant. Dus in Zuid- en Oost-Europa in plaats van in het Verre Oosten. Dit vermindert de CO₂-uitstoot door transport. Bovendien worden er waardevolle banen gecreëerd in de industrie en de verwerkende sector, wat lokale gemeenschappen versterkt: ook dit maakt deel uit van duurzaamheid.

In vergelijking met de „echte“ textieldruk op rollen – of die nu digitaal of analoog is – verbruiken DTF, maar ook DTG en sublimatiedruk aanzienlijk minder water. De kleding wordt namelijk niet bij de fabrikant ontdaan van eventuele overtollige inkt. Dat doet de eindklant zelf, wanneer hij zijn nieuwe shirt samen met de rest van de vuile was wast.

„Als inkt op waterbasis bevat DTF-inkt bovendien geen vluchtige oplosmiddelen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid”, legt Bölkow uit. „Er worden echter ook in DTF-inkt veel chemische stoffen gebruikt, bijvoorbeeld middelen die bezinking moeten voorkomen, biociden en natuurlijk kleurstoffen. DTF-inkt moet, net als elke digitale drukinkt, met zorg worden gebruikt en op verantwoorde wijze worden afgevoerd.“

In tegenstelling tot DTG- en sublimatiedruk, die doorgaans alleen op synthetische vezels kunnen worden toegepast, werkt DTF-druk echter ook uitstekend op kleding van katoen en andere natuurlijke vezels. Er is zelfs geen primer nodig, zoals bij DTG gebruikelijk is. Bovendien kan met behulp van DTF ook kleding van natuurlijke vezels worden bedrukt, waardoor er geen extra microplastics in het milieu terechtkomen.

Dankzij DTF kunnen T-shirts ter plekke en op aanvraag worden geproduceerd; dat is duurzamer dan conventionele productie. Foto: Sonja Angerer / KI

DTF en afval

Als transfermethode produceert DTF, net als subli-druk, een aanzienlijke hoeveelheid afval. DTF-folies zijn echter meestal gemaakt van PET, dat goed gerecycled kan worden. Voorwaarde is daarbij wel dat het afval bij de verwerker per soort gescheiden wordt ingezameld. „In heel Duitsland lopen de voorschriften voor de afvoer van productie- en bedrijfsafval sterk uiteen”, betreurt Bölkow. „Daardoor kan niet worden uitgesloten dat zelfs zorgvuldig ingezamelde DTF-folie uiteindelijk in de afvalverbranding terechtkomt. Dat is dan natuurlijk niet erg duurzaam. Als ideale partner voor duurzaamheid kan DTF daarom – helaas – ook niet worden aangemerkt.“

Bij DTF wordt meestal gebruikgemaakt van navulsystemen met flessen, waardoor er in vergelijking met de cartridges die bij breedformaatdruk gebruikelijk zijn, minder plastic afval en ook minder elektronisch afval door inktchips ontstaat. Sinds kort bieden sommige fabrikanten echter ook DTF-printers met cartridges aan.

Droompartner of DTF-nachtmerrie?

Als digitaal drukproces kan DTF een aanzienlijke bijdrage leveren aan het verminderen van de negatieve gevolgen van de mode-industrie voor het milieu. Volgens het Europees Parlement veroorzaakt elke EU-burger jaarlijks 270 kilogram CO₂-uitstoot voor zijn of haar kledingbehoeften. De textielindustrie behoort daarmee tot de sectoren met de grootste ecologische voetafdruk ter wereld.

Als een techniek die op veelzijdige wijze kan worden toegepast in de kledingbedrukking en die het mogelijk maakt om ter plaatse kleine series op verzoek van de klant te produceren, biedt DTF dus tal van voordelen als het gaat om groener produceren.

Ook mag men de positieve invloed die DTF op lokale gemeenschappen kan hebben, niet onderschatten. Dankzij deze techniek kunnen lokale kunstenaars en bedrijven met weinig moeite op maat gemaakte producten vervaardigen met nieuw ontworpen of traditionele motieven.

De afvalverwerking van het afval dat (ook) bij DTF-printen ontstaat, blijft echter een probleem. Daarbij speelt ook de gebruiker een rol. Door geoptimaliseerde processen, effectief gebruik van foliemateriaal en het gescheiden inzamelen van productieafval kan de gebruiker namelijk aanzienlijk bijdragen aan het minimaliseren van de negatieve milieueffecten van DTF.

Men kan dus stellen: DTF is op dit moment noch geen droompartner, noch een nachtmerrie als het gaat om duurzaamheid. Het is aan iedereen – hardwareontwikkelaars, fabrikanten van verbruiksartikelen en gebruikers – om ervoor te zorgen dat de negatieve milieueffecten van DTF nog verder afnemen.