Do całkowitego oklejania pojazdów powszechnie stosuje się folie PVC. Jednak PVC spotyka się z krytyką. Czy w przyszłości będzie można zrezygnować z polichlorku winylu w oklejaniu samochodów?

Polichlorek winylu (PVC) jest obecnie uznawany za standard w branży oklejania samochodów. W ostatnich latach obserwuje się jednak tendencję do ograniczania stosowania winylu jako nośnika w druku cyfrowym. Uważa się bowiem, że materiał ten jest mało przyjazny dla środowiska i trudno poddaje się recyklingowi. W niniejszym artykule przeanalizowano aktualną sytuację w zakresie wykorzystania PVC do oklejania pojazdów oraz wyjaśniono zalety, wady i alternatywne rozwiązania.

PVC: wciąż standard w oklejaniu pojazdów

„Zdecydowana większość folii do oklejania samochodów sprzedawanych w Niemczech i Europie (przez firmę Spandex) nadal składa się z materiałów PVC. Alternatywy bez zawartości PVC stanowią obecnie jedynie niewielką, ale rosnącą część rynku – w zależności od kraju i segmentu produktów ich udział szacuje się na jednocyfrowy procent”, stwierdza Stephanie Edling, koordynator ds. marketingu i zarządzania produktami w firmie Spandex Deutschland GmbH.

W przypadku innych producentów i dostawców folii sytuacja prawdopodobnie nie różni się obecnie zasadniczo. W większości przypadków oferują oni bowiem jedynie niewielki wybór folii bez zawartości PVC. Zazwyczaj są one wykonane z termoplastycznego poliuretanu (TPU) lub PU, polipropylenu (PP) albo PET.

Obecna dominacja winylu wynika przede wszystkim z jego zalet. Folie PVC są bowiem znane ze swojej trwałości oraz odporności na czynniki atmosferyczne, promieniowanie UV i obciążenia mechaniczne. Ponadto można je łatwo dopasować do konturów pojazdu. W przypadku folii nadających się do zadruku, przeznaczonych do oklejania pojazdów, należy dodać, że atramenty do druku cyfrowego na bazie rozpuszczalników zostały opracowane specjalnie z myślą o winylu. Jednak również atramenty lateksowe i utwardzane promieniowaniem UV często zapewniają najlepsze wyniki na foliach PVC.

Jednak, jak zauważył Marco Kimmich, pierwszy prezes stowarzyszenia GEWA General-Wrapping-Association e. V., sytuacja właśnie się zmienia: „W ostatnich latach klienci – a konkretnie producenci OEM i operatorzy flot – zgłaszali zapotrzebowanie na folie bez zawartości PVC. Rozwój sytuacji po stronie producentów folii przebiegał jednak raczej powoli, przez co firmy zajmujące się oklejaniem mogły zaspokajać te potrzeby jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. Obecnie jednak na rynku pojawia się ożywienie i w ofercie pojawiają się folie TPU do oklejania pojazdów. Folie te mają szansę stać się przełomowym rozwiązaniem, ponieważ doskonale łączą w sobie możliwość zmiany koloru z ochroną lakieru”.

W dziedzinie oklejania samochodów standardem są obecnie folie PVC. Na zdjęciu: seria KPMF VWS 4, dostępna m.in. od połowy marca 2025 r. w firmie Spandex. Zdjęcie: Spandex.

Czy nadal będzie się stosować PVC?

Folie PVC i laminaty są dostępne w szerokiej gamie kolorów i faktur powierzchniowych. Można je nabyć zarówno jako niedrogi, kalandrowany produkt do krótkotrwałego stosowania na płaskich powierzchniach, jak i jako odlewaną folię klasy premium do oklejania elementów 3D, której trwałość na zewnątrz wynosi pięć lat i więcej. Nic dziwnego, że folie PVC nadal są wszechobecne w produkcji banerów, naklejek i oznakowań. Nie widać więc obecnie żadnych oznak, że byłyby one „nie do przyjęcia”.

Potwierdza to również Stephanie Edling: „Folie PVC charakteryzują się wysoką elastycznością, trwałością i podatnością na odkształcenia, co ma zasadnicze znaczenie w przypadku oklejania pojazdów. Alternatywne rozwiązania całkowicie pozbawione PVC mają obecnie jeszcze pewne ograniczenia pod względem rozciągliwości i zdolności dopasowywania się, przez co ich całkowite zastąpienie nie jest na razie realistyczne”.

Marco Kimme ma nieco inne zdanie na ten temat: „TPU jest pod niemal każdym względem znacznie lepszy od PVC” – mówi i potrafi wymienić wiele powodów przemawiających za tym. Na przykład TPU charakteryzuje się znacznie większą odpornością na promieniowanie UV, chemikalia i czynniki atmosferyczne, a także wolniej się starzeje. Dotyczy to zarówno powierzchni poziomych, jak i pionowych. Folie te mają ponadto właściwości „samoregenerujące”, co oznacza, że drobne rysy znikają same pod wpływem ciepła. Klienci korzystający z oklejania samochodów czerpią korzyści z dobrych właściwości ochronnych folii TPU w stosunku do lakieru, nawet przy bardzo niskich lub wysokich temperaturach, a także z wyjątkowo żywych kolorów. Ponadto, jak twierdzi Kimme, folia TPU jest łatwiejsza w czyszczeniu, ponieważ brud praktycznie się do niej nie przykleja.

PVC to sprawdzony materiał stosowany do oklejania pojazdów. Na zdjęciu: folia KPMF (firmy Spandex). Zdjęcie: Spandex

Kontrowersje wokół PVC

PVC ma zatem wiele zalet w zakresie oklejania pojazdów. Niemniej jednak z punktu widzenia ochrony środowiska i zdrowia stosowanie tego materiału nie jest bynajmniej idealnym rozwiązaniem, ponieważ PVC ma kilka wad.

W ten sposób praca z PVC może stanowić zagrożenie dla zdrowia. Winyl zawiera plastyfikatory, które są niezbędne do zapewnienia jego elastyczności. Niektóre z tych plastyfikatorów, takie jak ftalany, są podejrzane o szkodliwość dla zdrowia. Dlatego też, zgodnie z wytycznymi Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska, ftalany są w Niemczech zakazane w wielu produktach konsumenckich.

Podczas drukowania na winylu często uwalniają się również lotne związki organiczne (LZO). Dotyczy to przede wszystkim atramentów zawierających rozpuszczalniki, a także ogrzewania folii.

Wreszcie, utylizacja PVC w wielu przypadkach nadal stanowi problem. Materiał ten nie ulega biodegradacji. Co prawda rośnie liczba zakładów zajmujących się recyklingiem PVC, jednak zwłaszcza w przypadku folii z nadrukiem i laminowanych procesy odbarwiania i segregacji według rodzajów materiałów są bardzo pracochłonne.

W rezultacie folie graficzne zawierające PVC często trafiają do spalarni odpadów. Aby umożliwić odzysk winylu, spalarnie te muszą być jednak wyposażone w bardzo dobre filtry, ponieważ podczas spalania mogą powstawać toksyczne dioksyny.

Folie TPU (w tym przypadku firmy CYS Europe) są dostępne w wersji o wysokim połysku i matowej. Zdjęcie: CYS Europe

Alternatywy dla PVC

Można więc z pewnym uzasadnieniem uznać PVC za materiał co najmniej budzący kontrowersje. Dlatego producenci i dystrybutorzy, ale także firmy zajmujące się obróbką tego materiału, coraz częściej poszukują alternatyw.

Obecnie są to przede wszystkim folie PU i TPU. Zawierają one mniej szkodliwych substancji chemicznych, a ponadto podczas spalania nie powstaje chlor ani dioksyny. Przykładem folii samochodowych na bazie PU jest na przykład seria Avery Dennison MPI 1405.

Obróbka folii TPU może jednak stanowić pewne wyzwanie dla użytkowników, którzy nie są przyzwyczajeni do tego materiału. Edling komentuje to następująco: „Przetwórcy często podchodzą do tego z rezerwą, ponieważ materiały bez zawartości PVC mają zazwyczaj inne właściwości obróbcze”. Kimme podziela tę opinię i zwraca uwagę, że folie TPU są obecnie nadal droższe niż materiały z PVC. Jego zdaniem TPU jest jednak ogólnie lepszym wyborem, jeśli chodzi o wysokiej jakości, trwałe oklejanie pojazdów. Kolorowe folie TPU są dostępne na przykład w ofercie firmy CYS Europe.

Inne alternatywy dla PVC, takie jak folie PP EcoPlot Aslan PP 112, są zazwyczaj przeznaczone wyłącznie do krótkotrwałego stosowania na płaskich powierzchniach. Można je stosować w oklejaniu samochodów, na przykład do małych tabliczek lub naklejek na ścianach bocznych bez zagięć i nitów. Podobnie jest w przypadku folii PET, takich jak Neschen Easy Dot PET.

PVC nadal budzi kontrowersje w branży oklejania samochodów

W większości zastosowań związanych z oklejaniem pojazdów nadal stosuje się obecnie PVC. Jednak ten budzący kontrowersje materiał nie wydaje się już niezbędny. Dzięki TPU, a także PU, PET i PP dostępne są obecnie alternatywne folie, które pod pewnymi względami znacznie przewyższają PVC w zakresie oklejania pojazdów.

Obecnie ich udział w rynku jest jeszcze niewielki. Jednak w najbliższych latach sytuacja ta może się szybko zmienić. Spowoduje to wówczas, że różnice cenowe między poszczególnymi rodzajami folii w znacznym stopniu się wyrównają.

Szczególnie w przypadku przetargów publicznych oraz w koncernach zobowiązanych do sporządzania sprawozdań środowiskowych już dziś coraz częściej pojawiają się zapytania o alternatywy bez PCW. Ponadto coraz więcej drukarni cyfrowych, specjalistów od reklamy i firm zajmujących się oklejaniem zdaje sobie sprawę, że folie bez PCW są korzystniejsze między innymi dla ich własnego zdrowia. Teraz jednak wiele zależy również od klientów końcowych, którzy zlecają oklejanie pojazdów. Muszą oni być gotowi zaakceptować nieco wyższe ceny, aby w mniejszym stopniu narażać środowisko i zdrowie.