De chemie van kleurstoffen en pigmenten – welke inkt is geschikt voor welke toepassing?

Moderne inktsoorten bevatten een reeks verschillende bestanddelen die ervoor zorgen dat machines sneller en nauwkeuriger kunnen afdrukken.

Veel mensen beschouwen inkt als iets bijkomstigs; ze denken dat het de printer of de software is die ervoor zorgt dat alle processen op elkaar aansluiten, en dat de ene inkt net zo goed is als de andere. Maar in werkelijkheid is vrijwel elke moderne inkjetinkt een hoogtechnologisch onderdeel van het totale afdruksysteem, dat precies is samengesteld voor een specifieke printer om een bepaalde reeks eigenschappen te bieden tegen een vooraf vastgestelde prijs.

Het spreekt voor zich dat bijna elke printer vindt dat de prijs die hij voor zijn inkt betaalt te hoog is. Maar die prijs wordt bepaald door een aantal factoren, waaronder de waarde van het intellectuele eigendom dat bij de ontwikkeling ervan is gebruikt, maar het komt vooral neer op de gebruikte ingrediënten. Wat zijn die ingrediënten dan precies?

Misschien is de kleurstof wel het meest voor de hand liggende uitgangspunt. Veel inkjetinkten op waterbasis voor consumentengebruik, evenals veel textielinkten, maken nog steeds gebruik van kleurstoffen, maar commerciële drukkers gebruiken meestal pigmenten. Deze bieden een veel betere bestendigheid tegen verkleuring, wat zorgt voor duurzamere afdrukken, met name bij blootstelling aan direct zonlicht, zoals bij buitenreclame of posters in etalages. In tegenstelling tot kleurstoffen blijven deze pigmenten na het afdrukken vast en blijven ze op het oppervlak van het drukmedium liggen. De pigmenten worden fijn gemalen tot deeltjes van micronformaat, zodat ze klein genoeg zijn om door de minuscule spuitmondjes van inkjetprintkoppen met hoge resolutie te worden gespoten.

Tot voor enkele jaren kozen de meeste inktleveranciers voor een relatief lage dichtheid van de inktdeeltjes om de spuitbaarheid van de inkt te verbeteren en het risico te beperken dat de deeltjes de printkoppen zouden verstoppen. Dit betekende op zijn beurt dat de printkop meerdere keren over het papier moest gaan om voldoende kleurstof aan te brengen voor een levendig en goed verzadigd beeld. Maar de meeste printkoppen kunnen nu een veel hogere pigmentconcentratie aan, waardoor er bij elke doorgang meer kleurstof kan worden aangebracht, wat de totale afdruktijden aanzienlijk versnelt.

De pigmenten zelf zijn in suspensie in een draagvloeistof die ervoor zorgt dat de pigmenten gelijkmatig worden verspreid en niet als bezinksel naar de bodem van de inkttank zakken. Een van de meest voorkomende draagvloeistoffen is water,…