Jednym z najbardziej godnych uwagi trendów w dziedzinie druku specjalistycznego jest produkcja hybrydowa. Polega ona na połączeniu sitodruku i druku cyfrowego w celu wydajnej realizacji zastosowań graficznych i przemysłowych z zachowaniem wysokiej jakości.

Połączenie sitodruku i druku cyfrowego? Aby to stało się możliwe, konieczne było najpierw zbliżenie stanowisk – i to z obu stron. W końcu w ciągu ostatnich 30 lat druk cyfrowy przejął od sitodruku ogromne ilości zleceń. Podczas gdy drukarnie zajmujące się wyłącznie drukiem cyfrowym często uważały druk analogowy za przestarzały, wykwalifikowani sitodrukarze chętnie krytykowali jakość wydruków cyfrowych.

Sytuacja ta uległa zmianie pod koniec lat 2010. wraz z pojawieniem się nowego pokolenia pracowników drukarni, a przede wszystkim ich klientów. Obecnie nabywcy produktów poligraficznych przywiązują bowiem największą wagę do tego, by produkty te w pełni odpowiadały ich wymaganiom i były opłacalne. I to niezależnie od tego, czy chodzi o druk analogowy, czy cyfrowy. W końcu zarówno sitodruk, jak i druk cyfrowy mają swoje mocne i słabe strony. Już dawno zdały sobie z tego sprawę również specjalistyczne drukarnie, dlatego w halach produkcyjnych coraz częściej obok siebie stoją linie sitodrukowe i drukarki cyfrowe.

Elektronika drukowana często wymaga połączenia sitodruku i druku cyfrowego. Zdjęcie: Sonja Angerer

Zalety i wady sitodruku oraz druku cyfrowego

Jako technika analogowa, sitodruk wymaga matryc drukarskich. Co prawda w ostatnich dziesięcioleciach ich przygotowanie stało się znacznie prostsze, szybsze, a także bardziej przyjazne dla środowiska, to jednak produkcja sit wymaga czasu i generuje koszty. Ponieważ koszty te są rozliczane w przeliczeniu na pojedynczy produkt drukowany, im mniejszy jest nakład, tym większe znaczenie ma koszt przygotowania sit. W rezultacie bardzo małe nakłady lub pojedyncze egzemplarze szybko stają się nieopłacalne. Biorąc pod uwagę obecny popyt na produkty spersonalizowane i zindywidualizowane, jest to największa wada sitodruku.

Jednak sitodruk ma również wiele zalet, które są niezwykle pomocne w produkcji hybrydowej. Dostępne są niezawodne farby i podkłady do szerokiej gamy powierzchni, takich jak tkaniny, ceramika, szkło i metal. Sitodruk umożliwia nakładanie grubych warstw, co zapewnia wysoką siłę krycia i intensywność koloru. Ponadto nadruki sitodrukowe są dzięki temu niezwykle trwałe i zazwyczaj bardziej odporne na zużycie oraz czynniki atmosferyczne niż nadruki cyfrowe.

W przeciwieństwie do sitodruku, druk cyfrowy nie wymaga matryc drukarskich, ponieważ obraz drukowany jest przenoszony bezpośrednio z pliku cyfrowego na materiał. Dzięki temu idealnie nadaje się do małych nakładów, danych zmiennych i nadruków spersonalizowanych. Ponadto nie ma konieczności dopasowywania wzorów. Szczególnie w przypadku druku czterokolorowego i wielokolorowego druk cyfrowy często przewyższa jakością sitodruk. Dzieje się tak, ponieważ drobne szczegóły i przejścia tonalne można łatwiej odwzorować z dużą precyzją.

W przypadku drukarek cyfrowych zazwyczaj stosuje się tylko jeden rodzaj atramentu. Nie ma więc potrzeby przeprowadzania czasochłonnych zmian kolorów. Również dzięki temu czas produkcji ulega znacznemu skróceniu w porównaniu z sitodrukiem. Niewielka elastyczność w zakresie wyboru atramentu stanowi jednak jednocześnie największą słabość druku cyfrowego, zwłaszcza w zastosowaniach przemysłowych.

Ponieważ silnie pigmentowane lub pastowate płyny, które są dostępne na rynku światowym w przystępnych cenach do sitodruku, często nie są dopuszczone do stosowania w popularnych głowicach drukujących. W niektórych przypadkach można je co prawda dostosować do druku cyfrowego. Jest to jednak pracochłonne i kosztowne. W przypadku warstw o wysokim stopniu krycia często konieczne jest mimo wszystko wykonanie wielu przejść głowicy, co sprawia, że drukowanie przebiega ogólnie bardzo wolno.

W przypadku druku wewnętrznego technika hybrydowa jest często stosowana do dekoracji ściennych. Zdjęcie: Sonja Angerer

Produkcja hybrydowa: połączenie druku sitowego i cyfrowego

Produkcja hybrydowa łączy zalety sitodruku i druku cyfrowego, aby zmaksymalizować wydajność i jakość produktów poligraficznych. Pozwala to zoptymalizować koszty produkcji. W procesach hybrydowych sitodruk stosuje się bowiem do nakładania podkładu, powtarzających się elementów projektu oraz do pokrywania dużych powierzchni farbami, podkładami lub lakierami. Ponadto w sitodruku można z łatwością nakładać specjalne płyny, takie jak pasty przewodzące stosowane w elektronice drukowanej.

Druk cyfrowy jest przeznaczony do drukowania szczegółowych i zmiennych elementów, motywów bez powtarzalnego wzoru oraz wielobarwnych przejść tonów. Dzięki temu metody hybrydowe łączące sitodruk i druk cyfrowy umożliwiają tworzenie złożonych projektów oraz wytwarzanie produktów, których realizacja przy użyciu jednej metody byłaby trudna, wiązałaby się ze znacznie wyższymi kosztami lub w ogóle niemożliwa.

Jednak produkcja hybrydowa ma również swoje wady. W porównaniu z czystym drukiem cyfrowym jej ślad ekologiczny jest znacznie większy. Wymaga bowiem dwóch maszyn: linii do sitodruku oraz drukarki cyfrowej. Konieczne jest również zapewnienie infrastruktury do druku cyfrowego, a także urządzeń do powlekania i usuwania powłok z sit. Wymaga to dużej ilości energii, wody i środków chemicznych. Ponadto niezbędna jest rozległa wiedza specjalistyczna, aby sitodruk i druk cyfrowy mogły naprawdę płynnie ze sobą współpracować.

Jeśli jednak weźmie się pod uwagę, że wiele zastosowań możliwych w druku hybrydowym nie dałoby się zrealizować w ramach poszczególnych procesów lub nie byłoby to opłacalne, sytuacja ta nabiera innego znaczenia. W porównaniu z procesami czysto analogowymi druk hybrydowy znacznie skraca ponadto czas produkcji.

Wiele opakowań można wytwarzać szybciej i taniej przy użyciu metod hybrydowych. Zdjęcie: Sonja Angerer

Zastosowania druku hybrydowego

Produkcja hybrydowa łącząca sitodruk i druk cyfrowy znajduje zastosowanie w różnych branżach, m.in.:

  • Przemysł tekstylny: Do produkcji koszulek, toreb i innych wyrobów tekstylnych, które muszą być zarówno trwałe, jak i bogate w detale nadruku.
  • Opakowania: W przypadku produkcji opakowań na dużą skalę, dostosowanych do potrzeb regionalnych, sezonowych lub promocyjnych.
  • Wzory dekoracyjne do wnętrz: Do drukowania tapet ze specjalnymi pasami dekoracyjnymi, blatów stołowych i paneli podłogowych.
  • Technika reklamowa: Do wielkoformatowych banerów reklamowych i tablic, które wymagają przyciągających wzrok projektów i wysokiej trwałości.
  • Elektronika: Do nadruku na płytkach drukowanych i innych elementach elektronicznych, w przypadku których decydujące znaczenie mają precyzja i trwałość.

Przyszłość należy do pojazdów hybrydowych

Produkcja hybrydowa łącząca sitodruk i druk cyfrowy oferuje wiele korzyści w zakresie druku specjalistycznego. W odpowiednich zastosowaniach pozwala ona znacznie poprawić zarówno jakość, jak i wydajność produkcji poligraficznej, przy jednoczesnej ochronie środowiska.

Firmy świadczące usługi druku cyfrowego, które stosują technologie hybrydowe, często nie potrzebują już w swoich drukarkach kanałów lakierowych ani białych. Ponieważ kanały te mogą być podatne na awarie, zwłaszcza przy sporadycznym użytkowaniu, w ten sposób minimalizują one również koszty utrzymania.

Produkcja hybrydowa opłaca się przede wszystkim tam, gdzie dostępne są już maszyny do sitodruku oraz doświadczony personel. Jednak również drukarnie zajmujące się wyłącznie drukiem cyfrowym mogą w przypadku niektórych zastosowań odnieść korzyści z wprowadzenia technologii sitodruku. Należy założyć, że w przyszłości klienci będą zgłaszać zapotrzebowanie na jeszcze bardziej złożone zastosowania. To, za pomocą jakich technologii zostaną one zrealizowane, ma dla dzisiejszych nabywców usług poligraficznych często raczej drugorzędne znaczenie. Można zatem założyć, że w przyszłości popyt na produkty hybrydowe, wytworzone przy użyciu druku sitowego i cyfrowego, będzie jeszcze większy.