Cyfrowy paszport produktu: co powinna wiedzieć każda firma zajmująca się drukiem na tekstyliach

Unijny cyfrowy paszport produktu to obowiązkowy dokument cyfrowy, który rejestruje cykl życia wyrobu tekstylnego – od farb drukarskich po zużycie energii. System ten, wprowadzany etapowo od 2027 roku, stawia przed drukarniami wyzwanie dostarczania szczegółowych danych. Jednak firmy, które wdrożą go jako pierwsze, mogą zyskać przewagę konkurencyjną, wykorzystując przejrzystość do budowania lojalności wobec marki i potwierdzania zrównoważonego rozwoju.

Zasady gry ulegają zmianie. Unijny „cyfrowy paszport produktu” (DPP) nie jest już odległą koncepcją regulacyjną – to konkretny, wkrótce obowiązujący wymóg, który zasadniczo zmieni sposób wytwarzania, dokumentowania i sprzedaży drukowanych wyrobów tekstylnych. Dla przedsiębiorstw działających w całym łańcuchu wartości druku na tekstyliach – od drukarni sitodrukowych, przez firmy zajmujące się dekoracją cyfrową, po dostawców podłoży – pytanie nie brzmi już, czy należy się przygotować, ale jak szybko można podjąć działania.

W niniejszym artykule przedstawiono kompleksowy przegląd wpływu DPP na branżę druku na tekstyliach, omówiono rzeczywiste wyzwania i możliwości biznesowe związane z tą technologią oraz wykazano, dlaczego firmy, które zainwestują w nią już teraz, zyskają zdecydowaną przewagę konkurencyjną.

Czym jest cyfrowy paszport produktu?

W istocie cyfrowy paszport produktu to cyfrowy zapis powiązany z produktem fizycznym – do którego dostęp uzyskuje się zazwyczaj za pomocą kodu QR, chipa NFC lub kodu kreskowego – dokumentujący wszystkie informacje dotyczące tego produktu w całym cyklu jego życia. Służba Badawcza Parlamentu Europejskiego (EPRS) definiuje go następująco:

„Połączenie identyfikatora, którego poziom szczegółowości może się zmieniać w trakcie cyklu życia (od partii do pojedynczego produktu), oraz danych charakteryzujących produkt, procesy i podmioty, gromadzonych i wykorzystywanych przez wszystkie podmioty zaangażowane w proces gospodarki o obiegu zamkniętym”.

W przypadku drukowanego wyrobu tekstylnego oznacza to, że DPP zawierałoby dane dotyczące podłoża, użytych farb i barwników, procesu i technologii drukowania, zgodności z przepisami dotyczącymi substancji chemicznych, wpływu na środowisko (w tym zużycia wody i energii), identyfikowalności w łańcuchu dostaw oraz instrukcji dotyczących postępowania po zakończeniu cyklu życia produktu. Można to porównać do etykiety z informacją o wartościach odżywczych na produktach odzieżowych – są to informacje, które umożliwiają kupującym, markom, organom regulacyjnym i podmiotom zajmującym się recyklingiem podejmowanie świadomych decyzji.

Ramy DPP UE są wdrażane etapowo: uproszczona wersja ma zostać wprowadzona w 2027 r., zaawansowany model w 2030 r., a w pełni oparty na obiegu zamkniętym system DPP do 2033 r. Branża tekstylna i odzieżowa należą do pierwszych sektorów objętych tymi ramami, obok branży akumulatorów i elektroniki.

Dlaczego branża druku na tekstyliach jest szczególnie dotknięta tą sytuacją

Drukowanie jest jednym z najdokładniej analizowanych etapów w łańcuchu dostaw tekstyliów. Wymaga ono stosowania środków chemicznych, wiąże się ze znacznym zużyciem wody i energii oraz obejmuje procesy, które bezpośrednio determinują wpływ produktu na środowisko. W ramach programu DPP drukarnie tekstylne będą zobowiązane do dostarczania szczegółowych, weryfikowalnych danych, które obecnie znajdują się w arkuszach kalkulacyjnych, systemach wewnętrznych lub – w wielu przypadkach – w ogóle nie są nigdzie zapisane.

W szczególności DPP nakazuje:

• Ujawnianie informacji dotyczących barwników, farb drukarskich i substancji chemicznych stosowanych w procesie drukowania, w tym zgodność z przepisami REACH dotyczącymi substancji niebezpiecznych

• Wskaźniki środowiskowe, w tym ślad węglowy, zużycie wody, zużycie energii oraz ilość odpadów powstających podczas produkcji

• Identyfikowalność łańcucha dostaw, dokumentowanie, którzy dostawcy dostarczyli substraty i surowce chemiczne, oraz weryfikacja ich certyfikatów zgodności

• Dane na poziomie procesu, wskazujące, czy zastosowano metody druku cyfrowego czy analogowego – rozróżnienie to ma coraz większe znaczenie z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju

W badaniu EPRS zaznaczono, że zgodnie z francuską ustawą AGEC (obowiązującą już od stycznia 2023 r. i stopniowo rozszerzaną) marki są już zobowiązane do podawania kraju produkcji w odniesieniu do kluczowych etapów produkcji – w tym wyraźnie drukowania i barwienia. Przepis ten stanowi wstęp do pełnej zgodności z dyrektywą DPP w całej UE.

Dla przedsiębiorstw, które oparły swoją działalność na analogowych metodach drukowania i prowadzą ograniczoną cyfrową ewidencję, zmiana ta będzie znacząca. Dla tych, które już zainwestowały w cyfrowe procesy drukowania i zintegrowane systemy danych, DPP stanowi okazję do sformalizowania i zaprezentowania tego, co już robią dobrze.

Główne wyzwania: szczerość i jasność

Błędem byłoby przedstawianie DPP jako prostego rozwiązania. Wyzwania są realne, a przedsiębiorstwa na wszystkich etapach łańcucha wartości powinny je dokładnie zrozumieć przed zaplanowaniem odpowiednich działań.

1. Gromadzenie danych o dużej szczegółowości i na szeroką skalę

Łańcuch dostaw w branży tekstylnej jest znany ze swojej złożoności. Surowce przechodzą przez wiele etapów produkcji — od plantatorów włókien (poziom 4) poprzez przędzenie, tkanie, wykańczanie i drukowanie — zanim trafią do marki. Gromadzenie weryfikowalnych, dokładnych danych na każdym z tych etapów wymaga znacznych nakładów zasobów. Badanie ankietowe, w którym wzięło udział ponad 80 podmiotów z sektora tekstylnego z 20 krajów europejskich, potwierdziło, że gromadzenie danych z poziomów 3 i 4 wiąże się ze szczególnymi trudnościami związanymi z barierami językowymi, lukami technologicznymi i ograniczeniami zasobów.

2. Standaryzacja i interoperacyjność

Obecnie nie istnieje żaden jednolity, powszechnie uzgodniony format danych dla DPP. Przedsiębiorstwa będą musiały zapewnić kompatybilność swoich systemów z systemami dostawców, marek, detalistów, podmiotów zajmujących się recyklingiem oraz organów regulacyjnych. Wymaga to inwestycji w interoperacyjną infrastrukturę cyfrową, a wiele małych i średnich przedsiębiorstw z branży poligraficznej nie jest jeszcze w stanie tego zapewnić.

3. Koszty i obciążenia administracyjne

Wdrożenie procesów dostosowanych do wymogów DPP wymaga początkowych inwestycji w narzędzia cyfrowe, szkolenia pracowników, weryfikację danych oraz współpracę z dostawcami. W badaniu EPRS przyznano, że obciążenie kosztowe rozkłada się nierównomiernie, a mniejsi operatorzy borykają się z nieproporcjonalnie dużą presją. Nie oczekuje się jednak, aby regulacje spowodowały gwałtowny spadek – stopniowe wdrażanie ma na celu zapewnienie przedsiębiorstwom czasu na stopniowe budowanie potencjału.

4. Kwestie związane z poufnością

Często powracającym problemem wśród producentów jest ryzyko ujawnienia poufnych z handlowego punktu widzenia relacji w łańcuchu dostaw. Unia Europejska dostrzegła tę kwestię i obecnie opracowuje się ramy prawne umożliwiające zróżnicowany dostęp – tak aby konsumenci, organy celne i marki mieli wgląd w różne poziomy danych zawartych w tym samym paszporcie produktu. Przedsiębiorstwa nie powinny zakładać, że pełna przejrzystość oznacza całkowite publiczne ujawnienie wszystkich relacji z dostawcami.

Studium przypadku: „Nobody’s Child” i platforma Fabacus

Niewiele firm tak wyraźnie ilustruje potencjał komercyjny inwestycji w DPP jak brytyjska marka modowa Nobody’s Child, która od trzech lat jest pionierem w dziedzinie cyfrowych paszportów produktów we współpracy z platformą technologiczną Fabacus, obsługującą łańcuch dostaw.

Wychodząc z założenia, że klienci zasługują na prawdziwą przejrzystość, zespół Nobody’s Child stworzył infrastrukturę DPP, która znacznie wykracza poza minimalne wymogi zgodności. Ich paszporty zawierają:

• Śledzenie pochodzenia wielu włókien, z dążeniem do osiągnięcia widoczności łańcucha dostaw na poziomie 5 zarówno w przypadku głównych tkanin, jak i podszewek

• Dane dotyczące wpływu na środowisko, w tym ślad węglowy, zużycie wody, zużycie zasobów kopalnych oraz wskaźniki eutrofizacji wód słodkich – obliczone we współpracy z firmą Fairly Made, specjalizującą się w zrównoważonym rozwoju

• Informacje dotyczące konserwacji i gospodarki o obiegu zamkniętym, umożliwiające konsumentom bezpośredni kontakt z partnerami zajmującymi się naprawami, wynajmem i odsprzedażą za pośrednictwem paszportu

• Dane dotyczące zrównoważonego rozwoju opakowań, w tym informacje o możliwości recyklingu i zawartości materiałów pochodzących z recyklingu

Jednak to właśnie aspekt komercyjny sprawia, że ten przykład jest najbardziej przekonujący. Firma Nobody’s Child wbudowała w platformę DPP mechanizm angażowania klientów – nagradzając tych, którzy skanują i rejestrują swój produkt, ekskluzywnymi zachętami. Wyniki mówią same za siebie: przy koszcie pozyskania klienta przekraczającym 20 funtów na osobę ponad 12 500 klientów zarejestrowało dane dotyczące zakupów własnych za pośrednictwem swoich DPP, generując szacowany zwrot z inwestycji w wysokości ponad 250 000 funtów wyłącznie dzięki tej inicjatywie.

Jak ujął to Andrew Xeni, założyciel firm Nobody’s Child i Fabacus:

„DPP stanowi naprawdę niesamowitą szansę biznesową dla marek, które wcześnie ją wykorzystają. Fakt, że przynosi ona zwrot z inwestycji, sprawia, że cały ten wysiłek jest niezwykle opłacalny”.

Wniosek dla drukarni tekstylnych jest następujący: firmy, które osiągają rzeczywiste zyski z inwestycji w DPP, nie czekają na obowiązkowe terminy. Już teraz wykorzystują przejrzystość jako atut marki, narzędzie budowania lojalności klientów oraz czynnik wyróżniający je w łańcuchu dostaw.

Możliwości biznesowe: dlaczego program DPP jest korzystny dla biznesu

Branża poligraficzna powinna oprzeć się pokusie postrzegania DPP wyłącznie jako obciążenia związanego z przestrzeganiem przepisów. Ci, którzy to zrobią, całkowicie stracą z oczu szerszą perspektywę.

Wyróżnianie się dzięki potwierdzonym osiągnięciom w zakresie ochrony środowiska

Marki znajdują się pod rosnącą presją ze strony detalistów, inwestorów i konsumentów, by poprzeć swoje deklaracje dotyczące zrównoważonego rozwoju. Dyrektywa w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSDD) oraz dyrektywa w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) oznaczają, że duże marki ponoszą odpowiedzialność prawną za dokładność swoich sprawozdań środowiskowych. Potrzebują one partnerów w łańcuchu dostaw, którym mogą zaufać – partnerów, którzy są w stanie dostarczyć zweryfikowane, uporządkowane dane, które wytrzymają wnikliwą analizę.

Dostawcy zajmujący się drukiem na tekstyliach, którzy będą w stanie wykazać potwierdzoną dbałość o środowisko za pomocą dokumentacji zgodnej z programem DPP, staną się preferowanymi dostawcami. Ci, którzy tego nie zrobią, mogą zostać po cichu odsunięci na dalszy plan, niezależnie od ceny czy terminu realizacji.

Prezentacja inwestycji w technologie druku cyfrowego

DPP przyspiesza trend, który już się rozpoczął: przejście od analogowych metod drukowania, generujących duże ilości odpadów, na bardziej elastyczne i zrównoważone alternatywy cyfrowe. Druk cyfrowy generuje mniej odpadów chemicznych, efektywniej wykorzystuje wodę i lepiej nadaje się do generowania danych na poziomie poszczególnych produktów, których wymagają programy DPP. Firmy, które zainwestowały już w cyfrowe procesy drukarskie, są nie tylko lepiej przygotowane do współpracy z DPP – mogą również wykorzystać paszport jako dowód, że ich procesy są bardziej ekologiczne, oszczędne i łatwiejsze do śledzenia niż w przypadku konkurentów, którzy nadal polegają na tradycyjnych metodach.

Budowanie bezpośrednich relacji z markami

Rozwiązanie DPP tworzy nowy punkt styku między produktem a konsumentem. Dla drukarni znajdujących się wyżej w łańcuchu dostaw stanowi to okazję do nawiązania bliższych i bardziej przejrzystych relacji z obsługiwanymi przez nie markami. Marki potrzebują, aby ich partnerzy z branży poligraficznej byli prawdziwymi współpracownikami w zakresie gromadzenia danych – a nie biernymi podwykonawcami. Ci, którzy wcześnie przyjmą tę rolę opartą na współpracy, pogłębią swoje relacje handlowe i zmniejszą ryzyko zastąpienia przez tańsze, mniej przejrzyste alternatywy.

Zabezpieczenie na przyszłość przed ryzykiem regulacyjnym

Przewiduje się, że kary za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących DPP będą znaczne – zgodnie z odpowiednimi dyrektywami w zakresie należytej staranności mogą one wynieść nawet do 10% rocznego obrotu. Firmy, które już teraz rozpoczną tworzenie systemów dostosowanych do wymogów DPP, nie tylko unikną tych zagrożeń, ale także unikną kosztów i zakłóceń związanych z pośpiesznym, reaktywnym wdrożeniem w późniejszym terminie. Harmonogram wdrażania w etapach (2027, 2030, 2033) stanowi swego rodzaju mapę drogową – jednak przedsiębiorstwa, które potraktują rok 2027 jako punkt wyjścia, a nie termin ostateczny, będą najlepiej przygotowane na rok 2030 i kolejne lata.

Praktyczne wskazówki: od czego zacząć

Dla firm zajmujących się nadrukiem na tekstyliach, niezależnie od stopnia zaawansowania w zakresie wdrażania DPP, poniższe działania stanowią jasny punkt wyjścia.

1. Przeprowadź audyt obecnego środowiska danych
   Dowiedz się, jakie dane dotyczące produktów i procesów obecnie posiadasz, gdzie się znajdują i na ile niezawodnie są gromadzone. Zidentyfikuj rozbieżności między tym, co posiadasz, a wymaganiami programu DPP w fazie 1 – zwłaszcza w zakresie zgodności z przepisami dotyczącymi substancji chemicznych, wskaźników środowiskowych oraz dokumentacji łańcucha dostaw.
2. Opracuj mapę swojego łańcucha dostaw
   Rozpocznij rozmowy z dostawcami materiałów i substancji chemicznych na temat ich możliwości w zakresie danych. Program DPP stanowi wyzwanie zarówno dla łańcucha dostaw, jak i dla technologii. Kluczową informacją jest wiedza o tym, którzy z dostawców są w stanie dostarczyć zweryfikowane dane dotyczące identyfikowalności, a którzy nie.
3. Zainwestuj w spójną infrastrukturę cyfrową
   Niezależnie od tego, czy będzie to dedykowana platforma DPP, system PLM, czy zintegrowane narzędzie do zarządzania danymi w łańcuchu dostaw, odpowiednia infrastruktura technologiczna zadecyduje o tym, jak efektywnie będziesz w stanie gromadzić, porządkować i udostępniać dane dotyczące produktów. Szukaj platform zaprojektowanych z myślą o interoperacyjności – zdolnych do łączenia się z systemami Twojej marki i klientów detalicznych, a nie tylko z Twoimi wewnętrznymi procesami operacyjnymi.
4. Wybieraj partnerów strategicznych, którzy poważnie traktują kwestię przejrzystości
   Program DPP podzieli łańcuchy dostaw na te, które mogą wykazać się uczciwością, i te, które nie są w stanie tego zrobić. Nawiąż współpracę z partnerami – zarówno z wyższych, jak i niższych ogniw łańcucha dostaw – którzy dążą do tych samych celów. Firma poligraficzna działająca w ramach przejrzystego łańcucha dostaw, gotowego do wdrożenia programu DPP, będzie miała znacznie większą wartość niż ta działająca w izolacji.
5. Wykorzystaj zgodność z przepisami jako element strategii marketingowej
   Nie czekaj, aż przepisy same opowiedzą Twoją historię. Marki i detaliści już teraz poszukują partnerów w łańcuchu dostaw, którzy mogą pochwalić się autentycznymi osiągnięciami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Jeśli Twoje procesy są bardziej ekologiczne, stosowane przez Ciebie substancje chemiczne są zgodne z przepisami, a dane są wiarygodne, zacznij to komunikować – JUŻ TERAZ.

Szersza perspektywa

Cyfrowy paszport produktu nie jest zwykłą procedurą administracyjną. Stanowi on najbardziej ambitną próbę UE, mającą na celu zasadniczą zmianę relacji między konsumentami, markami oraz produktami, które te marki wytwarzają i które konsumenci kupują. Badanie EPRS jasno to stwierdza: cyfrowy paszport produktu stanowi „świadome zaangażowanie na rzecz dobra przyszłych pokoleń”, a nie tylko kolejny punkt do odhaczenia w przepisach.

Dla branży druku na tekstyliach jest to moment przełomowy. Klienci – niezależnie od tego, czy są to marki modowe, sprzedawcy detaliczni, czy konsumenci końcowi – domagają się większej przejrzystości w kwestii sposobu wytwarzania produktów i ich składu. Program DPP zapewnia infrastrukturę pozwalającą z pewnością sprostać tym wymaganiom.

Firmy, które już teraz się przygotowują, inwestują w odpowiednie technologie i budują przejrzyste relacje w ramach swoich łańcuchów dostaw, nie tylko dostosują się do wymogów rozporządzenia. Będą one wyznaczać kierunek zmian i czerpać z tego wynikające korzyści biznesowe.

Przygotuj się na DPP. Zainwestuj w strategicznych partnerów w łańcuchu dostaw, którzy podzielają Twoje zaangażowanie na rzecz przejrzystości. Przyszłość druku na tekstyliach należy do tych, którzy potrafią udowodnić – a nie tylko twierdzić – że ich produkty spełniają standardy, których świat coraz bardziej wymaga.

Zarejestruj się już teraz na Texitle 2026, aodwiedzający mogą kupić bilety w ramach oferty „super early bird” za 30 euro do 23 marca, korzystając z kodu FESG601.