Rotatiezeefdruk – ook wel bekend als roterende zeefdruk – is een beproefd proces in de textielindustrie dat, ondanks de toenemende digitalisering, nog lang niet achterhaald is. Integendeel: voor veel toepassingen blijft het onmisbaar. Dit artikel belicht de techniek, het belang binnen de branche en de toekomstperspectieven.
Hoe rotatiezeefdruk werkt
Bij rotatiezeefdruk wordt de drukvorm – een cilindrische zeef – continu over het te bedrukken materiaal gevoerd. Speciale machines voor de vervaardiging van zeven voor rotatiezeefdruk, zoals de Lüscher JetScreen! LT round-serie , kunnen drukplaten met een lengte tot 3,50 m belichten.
In de cilinder bevindt zich een rakelsysteem dat de inkt door de zeef op het substraat drukt. Dit proces is bijzonder efficiënt voor lange drukbanen en grote oplagen.
Een centraal begrip bij rotatiezeefdruk is het rapport: het zich herhalende patroon moet precies aansluiten op de omtreklengte van de drukcilinder om naadloze ontwerpen mogelijk te maken. Daarom worden rapportpatronen voor rotatiezeefdruk vaak door gespecialiseerde ontwerpers ontwikkeld. Dit zorgt ervoor dat er gelijkmatige drukbeelden ontstaan zonder zichtbare overgangen. Ze kunnen in verschillende kleurencombinaties met hetzelfde drukpatroon worden geproduceerd. Dit maakt ze ideaal voor huishoudtextiel zoals beddengoed of gordijnen.
Lüscher biedt een directe belichter aan die speciaal is ontworpen voor rotatiezeefdruk. Foto: screenshot
Het belang van rotatiezeefdruk in de textielindustrie
Rotatiezeefdruk wordt vooral veel toegepast in de industriële textielproductie. Deze techniek wordt gebruikt bij:
- Woontextiel: beddengoed, gordijnen, tafelkleden
- Kleding: T-shirts, sportkleding, werkkleding
- Technische textielproducten: bekledingen en bekledingsstoffen in de automobielindustrie, medisch textiel
- Decoratiestoffen: meubelbekleding, wandtapijten, textielbehang
Rotatiezeefdruk biedt een zeer hoge productiesnelheid. Aangezien de zeefdrukramen in resoluties tot 2.400 dpi kunnen worden vervaardigd, zijn fotorealistische motieven, complexe ontwerpen en fijne kleurverlopen mogelijk. Bovendien wordt een zeer hoge kleurdichtheid en dekkracht bereikt. Hierdoor blijft de bedrukking ook onder moeilijke omstandigheden lang mooi.
Het aanbod aan geschikte inktsoorten voor rotatiezeefdruk op textiel op de wereldmarkt is zeer divers en afgestemd op de vezels en de voorbehandeling. Bij grote oplagen is de prijs per vierkante meter voor textiel dat met rotatiezeefdruk is bedrukt dan ook aanzienlijk lager dan bij een digitaal drukproces.
Bij kleine oplagen spelen de hoge kosten voor het maken van de drukplaten en het instellen van de rotatiezeefdrukmachine echter een grote rol. Kleine oplagen in de textieldruk zijn met deze methode dus niet rendabel. De productie verbruikt aanzienlijk meer water, energie en chemicaliën dan digitale drukprocessen. Bovendien kan de machine niet zo snel worden omgeschakeld naar nieuwe ontwerpen. Om technische redenen zijn er bovendien geen rapportvrije motieven mogelijk.
Marktontwikkeling van rotatiezeefdruk
Hoewel de digitale textieldruk sterk groeit en marktaandeel wint, blijft de rotatiezeefdruk in bepaalde segmenten stabiel. De vraag naar kostenefficiënte drukprocessen voor grote volumes blijft namelijk bestaan – met name bij de massaproductie van fast fashion en fast furnier / fast deco.
De grootste markt is Azië-Pacific, met name China, waar de meeste rotatiezeefdrukmachines zijn geïnstalleerd. In Europa is Turkije een belangrijke locatie voor de textielindustrie; Turkse bedrijven zoals Muratex bieden daarom rotatiezeefdrukmachines (video) aan. Ook in Centraal-Europa zijn er gespecialiseerde gebruikers, vooral op het gebied van technisch textiel en hoogwaardig huishoudtextiel.
Meubelstoffen die met rotatiezeefdruk zijn vervaardigd, zijn te herkennen aan het patroonherhaling. Foto: S. Angerer
Conclusie: Is rotatiezeefdruk nog wel van deze tijd?
Men kan wel stellen: rotatiezeefdruk is, hoewel het een beproefde methode is, ook vandaag de dag nog niet achterhaald, maar heeft zijn bestaansrecht. Weliswaar met enkele beperkingen.
Rotatiezeefdruk blijft relevant voor:
- Productie in grote series
- Technische toepassingen
- Ontwerpen met een dikke verflaag
Hier biedt rotatiezeefdruk een indrukwekkende drukkwaliteit, efficiëntie en duurzaamheid, waardoor deze techniek voor veel toepassingen onvervangbaar is.
In sectoren met een grote ontwerpvariatie, kleine oplagen of snelle wisselingen is digitaal drukken veruit superieur. Bovendien zijn kleine, digitaal geproduceerde oplagen van speciaal voor de klant vervaardigde textielproducten milieuvriendelijker. Er worden namelijk minder grondstoffen en energie verbruikt.
Bovendien zijn de wereldwijde toeleveringsketens de afgelopen jaren sterk veranderd door de pandemie, gewapende conflicten en douanebarrières. Het valt nog te bezien of dit ook gevolgen zal hebben voor de vestigingsplaats van rotatiezeefdrukmachines voor textieldruk. Het is goed mogelijk dat in de toekomst ook een deel van de productie van goedkope textiel in grote oplagen terugkeert naar Zuid- en Zuidoost-Europa.