Drukwerk kan veel meer dan je denkt: moderne druktechnieken kunnen ook op heel andere gebieden worden toegepast. Bijvoorbeeld in productontwikkeling, mode of onderzoek. FESPA laat drie boeiende voorbeelden zien die ook jou zullen verrassen.

Gedrukte luidspreker, extra licht

„Gefeliciteerd met je eindexamen“, met deze felicitatiekaart van 13 x 7,5 m werkte de Technische Universiteit (TU) Chemnitz in juni 2025 aan het werven van eerstejaarsstudenten. Dat de universiteit in haar communicatie kiest voor grootformaat digitaal drukwerk, is geen toeval. Al in 2021 ontwikkelden wetenschappers daar namelijk, in het kader van een projectgroep onder leiding van Georg C. Schmidt aan het Instituut voor Print- en Mediatechniek, een nieuw soort luidspreker. „T-Paper“ bestaat bijna volledig uit twee lagen offsetpapier die bedrukt zijn met geleidend materiaal. Tussen de papierlagen bevindt zich nog een piezo-elektrische actieve laag, die door haar bewegingen de dunne, gelamineerde vellen in trilling brengt. Zo wordt een luid en helder geluid geproduceerd.

Gedrukte luidsprekers „T-Ring“ van de projectgroep rond Georg C. Schmidt aan het Instituut voor Print- en Mediatechniek van de Technische Universiteit Chemnitz. Foto: Jacob Müller

Daarbij kunnen meerdere segmenten tot een zogenaamde „T-Ring“ worden samengevoegd. Tijdens een proef slaagden de wetenschappers erin om van 56 afzonderlijke luidsprekers een paneel van vier meter lang te maken. Omdat de constructie voor 90% uit papier bestaat, weegt deze luidsprekerring slechts ongeveer 150 gram. Bovendien kan hij aan beide zijden in kleur worden bedrukt, aangezien de elektronica veilig tussen de vellen is beschermd (video).

Screenshot

Sinds 2022 werken Epson en de Japanse ontwerper Yuima Nakazato samen om de mode-industrie milieuvriendelijker en persoonlijker te maken. Foto: screenshot

Digitale druk maakt mode duurzaam en uniek

Al sinds 2022 werken Epson en de Japanse ontwerper Yuima Nakazato samen om de mode-industrie milieuvriendelijker en persoonlijker te maken. Daarbij wordt vooral gebruikgemaakt van digitale textieldruk. Deze techniek maakt het namelijk mogelijk om ontwerpen rechtstreeks op stoffen te drukken – snel, nauwkeurig en met een laag verbruik van grondstoffen.

Tijdens de Paris Haute Couture Fashion Week 2025 presenteerde Nakazato zijn collectie „Fade“, die geïnspireerd was op een reis naar de oostelijke Sahara. De daar gemaakte landschapsfoto’s werden met behulp van Epson-printtechnologie rechtstreeks op fijne stoffen zoals zijden organza overgebracht. Met behulp van AI-gestuurde beeldbewerking en drukvoorbereiding konden de motieven optimaal worden aangepast aan het kwetsbare materiaal en de rolbreedte van de digitale printers.

In januari 2025 presenteerde Nakazato in Parijs bovendien voor het eerst een schoenencollectie met non-woven materialen. Hierbij werd gebruikgemaakt van een viltachtig substraat dat was vervaardigd met behulp van Epsons Dry-Fiber-technologie. De vellen van gerecyclede katoenvezels werden bovendien digitaal bedrukt om de kleur te versterken.

De bezoekers van de grote tentoonstelling in Tokyo City View (video) in februari 2025 konden deze gelimiteerde unieke exemplaren aanschaffen. Epson ondersteunde de tentoonstelling en presenteerde daar bovendien zijn print- en recyclingtechnologieën.

Schematische 3D-weergave van een DOM-eenheid (bovenste deel). Afbeelding: Weerg.

3D-printen helpt de wetenschap

Het onderzoeksproject KM3NeT, een initiatief van het Nederlandse Instituut voor Subatomaire Fysica (Nikhef), heeft als doel neutrino’s – subatomaire deeltjes die uiterst moeilijk te detecteren zijn – met behulp van een onderzeese telescoop te detecteren.

De zogenaamde Cubic Kilometer Neutrino Telescope wordt hiervoor in de Middellandse Zee geïnstalleerd en zal tegen het einde van de jaren 2020 bestaan uit ongeveer 6.000 digitale optische modules (DOM’s). Deze bolvormige sensorbehuizingen zijn ongeveer zo groot als een voetbal. Ze zijn speciaal ontworpen voor gebruik in de diepzee en bevatten zeer gevoelige optische en elektronische componenten voor het detecteren van neutrino-interacties.

Na uitgebreide tests met verschillende aanbieders koos Nikhef in 2021 voor de Italiaanse online 3D-printdienstverlener Weerg voor het printen van de buitenmantel. Dit bedrijf beschikt over de grootste installatie van HP Multi Jet Fusion-systemen in Europa.Voor het project worden bolvormige behuizingen met een diameter van 380 mm vervaardigd. Dat is precies de maximale afmeting die met de HP Multi Jet Fusion 5210 kan worden gerealiseerd.

Als materiaal wordt nylon PA12 gebruikt, een technische kunststof met uitstekende mechanische eigenschappen, met name een hoge stijfheid en chemische bestendigheid. Bij Weerg worden de onderdelen bovendien voorzien van een zwarte oppervlakteafwerking om te voldoen aan de eisen op het gebied van zichtbaarheid en corrosiebescherming onder extreme omgevingsomstandigheden.

Nu de eerste 3D-geprinte DOM’s al in 2021 in de diepzee bij Toulon zijn geïnstalleerd, zijn de verantwoordelijken van mening dat het project op de goede weg is.

3D-printen levert hierbij een doorslaggevende bijdrage aan het succes, omdat het een kostenefficiënte serieproductie van de DOM’s mogelijk maakt met een constante kwaliteit. Al in 2023 kon een eerste succes worden gemeld. Met behulp van het meetstation werd namelijk een neutrino met een uitzonderlijk hoge energie gedetecteerd.

Conclusie: gedrukte media blijven verrassend

Deze drie projecten laten zien: drukwerk is niet alleen veelzijdig, maar zit ook vol verrassingen. Met creativiteit en moderne techniek ontstaan toepassingen die veel verder gaan dan wat men zich vroeger kon voorstellen.

De genoemde voorbeelden zijn daarbij zeker spectaculair. Het gaat hier niet om marktsegmenten waar een dienstverlener zomaar in zou kunnen stappen. Toch zijn ze inspirerend. De druktechnologie is zeer veelzijdig, waardoor ze in tal van markten kan worden ingezet. Combineert men dat met de bruisende creativiteit in de branche, dan zijn de mogelijkheden van drukwerk vrijwel onbegrensd…