Sitodruk w erze cyfrowej: tradycja spotyka się z innowacją

Czy technologia druku cyfrowego sprawia, że sitodruk staje się zbędny? Tak właśnie sądzili przez dziesięciolecia – i całkowicie się mylili. Tutaj dowiesz się, w jakich obszarach sitodruk do dziś ma swoje zalety, dlaczego hybrydowe procesy robocze mogą być nawet przyszłością oraz jakie zmiany niesie to ze sobą dla dostawców usług poligraficznych.

Sitodruk – nawet dla wielu specjalistów z branży poligraficznej brzmi to raczej jak przeszłość niż przyszłość. I rzeczywiście, historia sitodruku w Europie sięga pierwszych dziesięcioleci XX wieku.

Szczególnie w Niemczech w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych powstało wiele drukarni sitodrukowych. Na przełomie tysiącleci wiele z nich przekształciło się następnie w firmy świadczące usługi druku cyfrowego.

Niemcy nadal należą do czołowych ośrodków produkcji farb do sitodruku, chemikaliów specjalistycznych i maszyn drukarskich. Firmy takie jak EMM, Thieme, Marabu czy Kiwo nadal przyczyniają się do rozwoju tej technologii i otwierają przed nią nowe obszary zastosowań.

Sitodruk: od przemysłu graficznego do zastosowań przemysłowych

Największą zaletą techniczną sitodruku jest duża ilość nakładanego tuszu. Dzięki temu uzyskuje się wyjątkowo żywe kolory, intensywną krycie oraz trwałe wyniki druku. Mimo to w branży poligraficznej w ciągu ostatnich 30 lat zlecenia na druk plakatów, opakowań kartonowych czy oznakowań w ogromnym stopniu przeniosły się z sitodruku na druk cyfrowy.

Ponieważ druk cyfrowy, w przeciwieństwie do sitodruku, nie wymaga matryc drukarskich, wyróżnia się szybkością i elastycznością. Dodatkowo wiele maszyn do druku cyfrowego wykorzystuje tylko jeden zestaw atramentów. Działa on na wielu różnych podłożach, np. na tekstyliach, szkle, metalu, tworzywach sztucznych czy foliach technicznych. Oszczędza to czas, ponieważ nie ma konieczności zmiany kolorów. W związku z tym druk cyfrowy na specjalnych podłożach wymaga jednak wielu kompromisów.

Natomiast farby sitodrukowe i środki chemiczne do obróbki wstępnej są opracowywane specjalnie z myślą o konkretnych zastosowaniach, takich jak np. druk na szkle lub tkaninach. W druku grubowarstwowym metodą sitodruku można uzyskać grubość warstwy sięgającą nawet 1 mm. Otworzyło to przed sitodrukiem nowe możliwości wykraczające poza branżę graficzną.

„Zalety techniki sitodruku są dziś wykorzystywane i cenione w zastosowaniach przemysłowych wykraczających poza klasyczny druk graficzny. Przykładami są interfejsy człowiek-maszyna, etykiety funkcjonalne, tagi RFID i anteny, moduły słoneczne, ale także nadruki na tekstyliach i koszulkach” – mówi na ten temat m.in. prof. dr inż. Nicole Lindenmann z Wyższej Szkoły Mediów w Stuttgarcie.

Elektronika drukowana: siła napędowa innowacji w przemysłowym sitodruku

W rzeczywistości właśnie dziedzina elektroniki drukowanej oferuje ogromny potencjał wzrostu dla sitodruku. W tej dziedzinie sitodruk ewoluuje z dekoracyjnej techniki drukarskiej w funkcjonalne narzędzie produkcyjne.

Podkreśla to również Lindemann: „Sitodruk jest tam procesem produkcyjnym, który umożliwia tworzenie wysokiej jakości rozwiązań funkcjonalnych i zaspokaja potrzeby w obszarach o wysokich wymaganiach dotyczących materiałów i jakości. Ta transformacja jest możliwa dzięki temu, że sitodruk oferuje niemal nieograniczony wybór materiałów, które można poddać obróbce. Dzięki temu można drukować elementy i funkcje, których uzyskanie innymi metodami jest niemożliwe lub bardzo trudne”.

Analizy rynkowe przewidują dla tej branży wysokie wskaźniki wzrostu w nadchodzących latach, co sprawia, że sitodruk przemysłowy staje się jedną z najbardziej interesujących dziedzin innowacji w branży poligraficznej. Na przykład firma Credence Research w najnowszym badaniu przewiduje, że do 2023 roku przemysłowy sitodruk będzie odnotowywał globalną roczną stopę wzrostu na poziomie 7,5%.

Dla wielu drukarni sitodrukowych otwiera się w ten sposób szansa na stworzenie nowych modeli biznesowych. Dzięki temu mogą one zrekompensować spadek liczby klasycznych zleceń graficznych, a nawet mają szansę na rozwój zgodny z ogólną sytuacją na rynku.

Istniejące maszyny i urządzenia produkcyjne często można nadal wykorzystywać, jednocześnie rozwijając nowe kompetencje w zakresie zapewnienia jakości, elektroniki i kontroli procesów. Dlatego też Lindemann dostrzega „ogromny potencjał tej metody produkcji”.

Sitodruk na tekstyliach i artykułach reklamowych

Jednak dzięki znacznie większej, w porównaniu z drukiem cyfrowym, odporności na ścieranie, promieniowanie UV, substancje chemiczne i cykle prania, sitodruk znalazł zastosowanie również w innych dziedzinach.

W ten sposób sitodruk nadal jest często stosowany do produkcji elementów dekoracji wnętrz. Na przykład do wytwarzania wysokiej jakości tapet i okładzin ściennych, laminatów powierzchniowych i podłogowych, a także produktów chroniących przed słońcem, takich jak rolety i markizy. W tym przypadku na każdy motyw produkuje się duże ilości, dzięki czemu koszty związane z przygotowaniem sit, ustawieniem maszyn oraz operacjami przed i po druku mają mniejsze znaczenie.

Również w dziedzinie nadruków na tekstyliach sitodruk pozostaje preferowaną technologią w przypadku wielu koszulek reklamowych, odzieży roboczej, gadżetów oraz odzieży klubowej. Szczególnie proste, abstrakcyjne graficznie motywy, wykorzystujące tylko jeden lub dwa kolory, można wykonać za pomocą niektórych karuzel sitodrukowych już przy zamówieniach od około 25 sztuk, po cenach zbliżonych do tych stosowanych w przypadku technik druku cyfrowego, takich jak DTF. Ponadto technika sitodruku pozwala bez problemu i z gwarancją trwałości realizować ekskluzywne nadruki, np. z efektem metalicznym lub brokatowym.

Podobnie jest w przypadku produktów spersonalizowanych i artykułów reklamowych. W tym przypadku stosuje się jedno- lub dwukolorowy sitodruk, przede wszystkim na kolorowych, płaskich powierzchniach z tworzyw sztucznych. W porównaniu z drukiem atramentowym UV z użyciem bieli, sitodruk jest często znacznie tańszy już przy nakładzie około 100 sztuk, zapewniając jednocześnie lepszą krycie i trwałość. Ponieważ w przypadku produktów spersonalizowanych i artykułów reklamowych wartość dodana polega przede wszystkim na nadruku imienia lub logo, jest to istotna zaleta sitodruku.

Całkiem możliwe, że obecny trend w kierunku zrównoważonego rozwoju stanie się dla sitodruku „motorami wzrostu sprzedaży”, zwłaszcza w przypadku zleceń dotyczących elementów wyposażenia wnętrz, dóbr konsumpcyjnych i tekstyliów. Gdy konsumenci chcą lub muszą dłużej korzystać z odzieży lub artykułów gospodarstwa domowego, trwały nadruk staje się prawdziwym atutem sprzedażowym.

Cyfryzacja zmienia branżę sitodruku

Przyszłość sitodruku w erze cyfrowej nie polega na konkurowaniu z drukiem cyfrowym. Nowoczesne drukarnie i tak, niezależnie od stosowanej technologii druku, stawiają na cyfrowe procesy robocze. Etap przygotowania do druku i zarządzanie kolorami są często już w znacznym stopniu zautomatyzowane.

Dzięki temu klasyczne procesy, takie jak przygotowanie sit, planowanie zleceń, kontrola jakości i sterowanie produkcją, stają się znacznie bardziej wydajne. Pozwala to ograniczyć ilość odpadów, skrócić czas realizacji i zwiększyć niezawodność procesów sitodruku.

Procesy produkcyjne oparte na danych oraz połączone w sieć systemy produkcyjne stanowią kolejny krok w kierunku uproszczenia nowych, hybrydowych modeli produkcji, w których druk cyfrowy i sitodruk łączą swoje mocne strony.

Przyszłość sitodruku jest cyfrowa i innowacyjna

Sitodruk w erze cyfrowej nie jest technologią przechodzącą do historii, lecz technologią przechodzącą transformację. Dzięki cyfryzacji, automatyzacji i ciągłym innowacjom technologia ta zdobywa nowe rynki i obszary zastosowań. Największy potencjał pojawia się tam, gdzie sitodruk i druk cyfrowy są inteligentnie łączone.

Zmienia to jednak również oblicze branży, podkreśla Lindemann: „W jakim stopniu jest to nadal »druk«? Oczywiście potrzebni są inżynierowie i technicy, którzy nie tylko opanowali technikę druku, ale także mają wyobrażenie o tym, jak będą wyglądać te nowe zastosowania funkcjonalne”.

Kontynuuje: „Dlatego właśnie tutaj, na Wyższej Szkole Mediów, kierujemy się podejściem, zgodnie z którym oprócz techniki druku przekazujemy naszym studentom również wiedzę na temat funkcjonalnych obszarów zastosowań”.

Dla dostawców usług poligraficznych oznacza to, że przyszłość nie polega na wyborze między technologią analogową a cyfrową. Sukces odniosą te firmy, które połączą oba te światy.

Już w perspektywie średnioterminowej spowoduje to jednak zmianę profilu pracowników drukarni sitodrukowych: doświadczony rzemieślnik będzie pracował ramię w ramię z technikami procesowymi i inżynierami. Całkiem możliwe, że właśnie w tym tkwi największe wyzwanie dla przyszłości sitodruku.