Wszyscy mówią o zarządzaniu kolorami w druku cyfrowym. Często brzmi to skomplikowanie i żmudnie, a dla początkujących jest to trudne do zrozumienia. Dlatego poniżej przedstawiamy podstawowe informacje – zwięźle i prosto.

Zarządzanie kolorami – co to właściwie jest?

Urządzenia takie jak aparaty fotograficzne, monitory i drukarki wyświetlają kolory w bardzo różny sposób. Może się zdarzyć, że kolor czerwony na jednym urządzeniu będzie wyglądał na różowy, a po wydrukowaniu – niemal pomarańczowy. Zarządzanie kolorami wyrównuje te różnice, dzięki czemu ostatecznie wszyscy mają ten sam „cel kolorystyczny”.

Skąd biorą się różnice w odwzorowaniu kolorów?

Kolory często wyglądają inaczej na różnych urządzeniach, ponieważ technologia odpowiedzialna za wyświetlanie obrazów działa w różny sposób:

1. Systemy kolorów i gama barw

Monitory i wyświetlacze smartfonów generują kolory za pomocą światła, mieszając barwy czerwony, zielony i niebieski (RGB). Drukarki cyfrowe mieszają kolory za pomocą atramentów w kolorach cyjan, magenta, żółty i czarny (CMYK). Drukarki fotograficzne często posiadają dodatkowe wkłady z atramentem, na przykład zielonym, pomarańczowym, czerwonym lub fioletowym. Dzięki temu mogą odwzorować szerszą gamę kolorów (gamut). Niemniej jednak często nie wystarcza to do odtworzenia na papierze szczególnie jasnych, żywych odcieni widocznych na wyświetlaczu smartfona.

2. Oświetlenie i materiały

Na ekranach kolory widzimy dzięki światłu, które pada bezpośrednio na oko. W przypadku materiałów drukowanych światło jest najpierw odbijane od papieru. Jasność, kontrast, połysk papieru czy oświetlenie pomieszczenia wpływają na to, jak postrzegamy kolory.

Dotyczy to przede wszystkim smartfonów, które niemal zawsze oferują ustawienie „żywych” kolorów. Jednak nawet dwa identyczne monitory komputerowe przeznaczone dla profesjonalistów mogą wyświetlać ten sam odcień w bardzo różny sposób, jeśli nie są skalibrowane.

3. Kalibracja i profile kolorów

Bez dokładnego opisu sposobu, w jaki urządzenie wyświetla kolory, oprogramowanie nie wykonuje wystarczająco precyzyjnych obliczeń podczas konwersji kolorów. Prowadzi to następnie do rozbieżności między obrazem na ekranie, urządzeniami mobilnymi a wynikiem wydruku. Utworzenie profilu ICC stanowi swego rodzaju instrukcję dla urządzenia, jak należy przeliczać kolory w określonym środowisku.

Do pomiarów barw potrzebne są tabele testowe. Zdjęcie: Sonja Angerer

Zarządzanie kolorami w prostych krokach

Zarządzanie kolorami zawsze wymaga określonego środowiska. Obejmuje to na przykład monitor, oświetlenie, oprogramowanie RIP, drukarkę cyfrową, atrament oraz podłoże drukowe. W przypadku zmiany jednego lub kilku czynników konieczne jest utworzenie nowych profili. W tym celu należy wykonać następujące kroki:

  1. Kalibracja: Urządzenie ustawia się tak, aby zbliżyć je do normy (np. jasność ekranu, punkt bieli).
    1. Profilowanie: Mierzy się, w jaki sposób urządzenie faktycznie odwzorowuje kolory, a uzyskane wyniki zapisuje się w profilu kolorów. Profil ten jest przechowywany w oprogramowaniu, na przykład w programie do projektowania lub w RIP-ie.
    2. Kontrola: Wykonuje się wydruk próbny lub dokładną symulację na monitorze (soft proof), aby sprawdzić, jak będzie wyglądał produkt końcowy.

Właściwości urządzeń mogą się zmieniać z upływem czasu. Na przykład monitory mogą stać się ciemniejsze, a w drukarce cyfrowej mogą zatykać się dysze. Dlatego, jeśli chce się uzyskać szczególnie dobre wyniki, proces ten należy powtarzać co kilka tygodni.

Bez skalibrowanego monitora zarządzanie kolorami nie działa. Zdjęcie: Sonja Angerer

Oto, co jest potrzebne do zarządzania kolorami

Do zarządzania kolorami potrzebne jest co najmniej jedno urządzenie pomiarowe, oprogramowanie do profilowania i zarządzania kolorami oraz oprogramowanie RIP. Te trzy elementy współpracują ze sobą, aby kolory na ekranie, na wydruku próbnym i na wydruku były jak najbardziej identyczne.

Urządzenia pomiarowe

Do pomiaru kolorów stosuje się zazwyczaj spektrofotometr, np. firmy Barbieri, lub kolorymetr, np. firmy Datacolor. Za ich pomocą można dokładnie zmierzyć, jakie kolory faktycznie ma wydruk na papierze lub obraz na monitorze. W tym celu drukuje się arkusz testowy lub wyświetla obrazy testowe na monitorze. Pomiary te stanowią podstawę do późniejszego utworzenia prawidłowego profilu kolorów.

Oprogramowanie do profilowania i zarządzania

Programy te obliczają na podstawie wartości pomiarowych tzw. profil ICC. Profil ICC dokładnie opisuje, w jaki sposób urządzenie wyświetla lub drukuje kolory. Oprogramowanie pomaga również określić, w jaki sposób kolory są traktowane podczas konwersji z jednej przestrzeni barwnej do drugiej; nazywa się to „rendering intent”. Producenci oprogramowania RIP, tacy jak Caldera, Colorgate, Ergosoft, Onyx czy SAI, często wbudowują takie rozwiązania w swoje programy lub oferują modułowe dodatki.

Oprogramowanie RIP

Skrót RIP oznacza Raster Image Processor. Program ten przygotowuje plik do druku. W tym celu konwertuje kolory z przestrzeni RGB na CMYK. Następnie tworzy siatkę, czyli określa, gdzie należy umieścić krople atramentu. Przy tym uwzględnia parametry drukarki, takie jak liczba wkładów z atramentem czy rozdzielczość. Wynik wydruku może się nieznacznie różnić w zależności od używanego procesora RIP.

Certyfikaty, normy i zarządzanie kolorami

Certyfikaty to znaki potwierdzające, że drukarnia cyfrowa działa zgodnie z ustalonymi zasadami i zapewnia niezawodną jakość. Aby uzyskać certyfikat, drukarnia cyfrowa musi udokumentować, że wykonuje określone czynności: mierzy i kalibruje urządzenia, tworzy profile ICC, drukuje proofy oraz rejestruje wyniki pomiarów.

Aby uzyskać certyfikat, taki jak ISO 9001 (zarządzanie jakością), zarządzanie kolorami w drukarni jest zatem niezbędne. W przeciwnym razie nie da się bowiem w sposób niezawodny osiągnąć wymaganych parametrów kolorystycznych.

To, jakie cele kolorystyczne należy osiągnąć, zależy od normy, którą drukarnia zamierza stosować, np. ProcessStandard Digitaldruck (PSD).

Niezbędne do zarządzania kolorami: spektrofotometr lub kolorymetr. Zdjęcie: Sonja Angerer

Korzyści płynące z zarządzania kolorami w przedsiębiorstwie

Zarządzanie kolorami pomaga uniknąć błędów podczas drukowania. Jeśli kolory pozostają zawsze takie same, nie trzeba tak często wykonywać ponownych wydruków, a tym samym marnuje się mniej materiałów i czasu. Firma sprawia wrażenie profesjonalnej, a jej klienci są zadowoleni. Jeśli jednak zdarzy się reklamacja, można szybko ustalić przyczynę błędu. Albo firma może wykazać, że odchylenie mieści się w granicach wymaganych przez normę.

Dobrze zorganizowane zarządzanie kolorami sprawia ponadto, że procesy robocze przebiegają szybciej i są łatwiejsze do zaplanowania. Dzięki temu rzadziej dochodzi do nadgodzin, a pracownicy nie muszą poświęcać czasu wolnego.

Krótko mówiąc, dzięki odpowiedniemu zarządzaniu kolorami zmniejsza się liczba błędów, poprawia się jakość, a klienci i pracownicy są bardziej zadowoleni.

 

Dowiedz się więcej o zarządzaniu kolorami