Europejski przemysł opakowaniowy stoi w obliczu zasadniczych zmian. Nowe rozporządzenie UE w sprawie opakowań (PPWR) weszło w życie w lutym 2025 roku. Dotyczy ono również wszystkich drukarni produkujących opakowania. Co należy zrobić?

Nowe rozporządzenie UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) (tekst) obowiązuje już od lutego 2025 r. Przedsiębiorstwa mają czas na wdrożenie pierwszych etapów tylko do sierpnia 2026 r. Po tym terminie za nieprzestrzeganie przepisów mogą zostać nałożone znaczne kary. Jest to część unijnych inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Całkowicie bez tworzyw sztucznych, ale z dużą ilością materiału: opakowanie najnowszego modelu Samsung Galaxy A16. Zdjęcie: Sonja Angerer

Czy rozporządzenie UE w sprawie opakowań dotyczy wszystkich?

PPWR ma znaczący wpływ na wiele branż, które regularnie kupują produkty poligraficzne, takich jak przemysł spożywczy i napojowy, handel elektroniczny, handel detaliczny, przemysł kosmetyczny, a także firmy logistyczne i wysyłkowe.

Jednak kwestia ta dotyczy również drukarni w ich procesach biznesowych. Dzieje się tak zawsze wtedy, gdy pakują one towary w celu dostarczenia ich klientom lub wysłania. W sektorze B2C w Niemczech już od 1991 roku obowiązuje wymóg uzyskania licencji w ramach systemu dualnego dotyczącego opakowań.

Zgodnie z PPWR od 2030 r. w sektorze B2B 100% opakowań sprzedażowych i transportowych, które krążą między oddziałami tej samej firmy, spółkami powiązanymi lub firmami partnerskimi w tym samym kraju, musi nadawać się do ponownego użycia.

Przedsiębiorstwa prowadzące działalność transgraniczną powinny ponadto zapoznać się z lokalnymi przepisami. Poszczególne kraje UE bowiem samodzielnie wdrażają rozporządzenie w sprawie opakowań (PPWR) do prawa krajowego.

Innowacyjne materiały opakowaniowe stosowane przez firmę Beats: zaokrąglone pudełko z celulozy, przezroczysty papier zamiast tworzywa sztucznego, woreczek z polaru zapewniający dodatkową ochronę. Zdjęcie: Sonja Angerer

Czy istnieją wyjątki od unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań?

Z przepisów tych wyłączone są niektóre opakowania produktów medycznych i żywności dla niemowląt. Ponadto pod pewnymi warunkami można przyznać wyjątki, np. w przypadku:

  • Opakowania, które przed lutym 2025 r. zostały objęte ochroną wzoru przemysłowego lub znaku towarowego
  • Opakowania dla produktów objętych regionalną ochroną w UE
  • Opakowania do przewozu towarów niebezpiecznych.

W tym kontekście przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 10 pracowników i osiągające roczny obrót poniżej 2 milionów euro są zwolnione z niektórych najsurowszych wymogów lub otrzymują dłuższe okresy przejściowe.

Co mówi rozporządzenie UE w sprawie opakowań?

Nowe rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie opakowań nakłada zaostrzone wymagania na cały łańcuch dostaw. Przepisy te przewidują, że wszystkie opakowania:

  • o jak najniższej zawartości substancji szkodliwych
  • możliwość recyklingu w istniejących systemach
  • z coraz większej ilości materiałów pochodzących z recyklingu

są produkowane.

Ponadto powinny być zaprojektowane tak, aby zajmowały jak najmniej miejsca. Oznacza to, że w przyszłości należy unikać stosowania wielowarstwowych opakowań zewnętrznych, a także podwójnych dna oraz nadmiernie dużych wymiarów opakowań sprzedażowych, które nie pełnią niezbędnej funkcji ochronnej.

Płyty kartonowe nadają się dobrze do zadruku i recyklingu. Dzięki unijnej inicjatywie na rzecz zrównoważonego rozwoju będą one w przyszłości prawdopodobnie coraz częściej wykorzystywane w druku opakowań. Zdjęcie: Sonja Angerer

Co oznacza PPWR dla branży druku opakowań?

Projektanci, ale także np. właściciele marek i dostawcy usług logistycznych są zmuszeni przez rozporządzenie PPWR do dostosowania swoich dotychczasowych systemów. Drukarnie produkujące opakowania muszą zatem gruntownie przemyśleć swoje procesy produkcyjne.

Co prawda projekty opakowań są zazwyczaj dostarczane przez klienta w postaci gotowej do druku. Nowe projekty zgodne z normą PPWR mogą jednak znacznie różnić się od dotychczasowych. Na przykład mogą być bardziej kompaktowe i wymagać mniej skomplikowanego nadruku. Z drugiej strony cięcie, wykrawanie i bigowanie na mniejszej powierzchni mogą stać się znacznie bardziej pracochłonne i trudniejsze.

Ponieważ w przyszłości zamierza się unikać produkcji materiałów kompozytowych, których nie da się rozdzielić, popyt na wykończenia z wykorzystaniem folii, laminatów i lakierów prawdopodobnie również będzie raczej spadał.

Szczególnie ważnym aspektem unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań jest ograniczenie stosowania substancji szkodliwych. Może to mieć wpływ na dopuszczone materiały drukowe, ale także na stosowane farby i lakiery drukarskie.

Może to stanowić problem przede wszystkim dla drukarni cyfrowych, które przy użyciu swoich standardowych maszyn przeznaczonych do zastosowań reklamowych produkują małe lub spersonalizowane nakłady materiałów opakowaniowych. Ato dlatego, że atramenty te nie są zoptymalizowane pod kątem produkcji opakowań. W związku z tym, w zależności od nakładu farby i podłoża drukarskiego, przestrzeganie wartości granicznych może okazać się trudne.

Taca z celulozy zamiast styropianu: rozporządzenie UE w sprawie opakowań wymaga w przyszłości zmian w projektowaniu opakowań. Zdjęcie: Sonja Angerer

Cyfrowy druk opakowań pomaga w wdrożeniu dyrektywy PPWR

Pomimo wszystkich wyzwań druk cyfrowy oferuje wyjątkowe możliwości sprostania wyzwaniom wynikającym z nowego rozporządzenia UE. Umożliwia on bowiem wysoce elastyczną produkcję niewielkich nakładów bez konieczności przeprowadzania czasochłonnych i wymagających dużych nakładów materiałowych procesów przygotowania maszyn.

Dzięki temu materiały opakowaniowe mogą być produkowane zgodnie z zapotrzebowaniem i w sposób zdecentralizowany. Zapobiega to nadmiernej produkcji i gromadzeniu dużych zapasów magazynowych. Regionalna produkcja pozwala ponadto znacznie ograniczyć nakłady logistyczne.

Druk cyfrowy umożliwia ponadto ekonomiczną produkcję opakowań spersonalizowanych i zawierających dane zmienne. Takie idealnie dopasowane opakowania są często bardzo cenione. Dlatego odbiorca rzadziej je bezmyślnie wyrzuca, a raczej wykorzystuje je dalej, np. jako pudełko na prezent lub pudełko archiwizacyjne.

Drukarnie cyfrowe mogą również pomóc swoim klientom w dostosowaniu się do unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań poprzez

  • w coraz większym stopniu stawiać na materiały nadające się do recyklingu, podłoża pochodzenia biologicznego oraz materiały o wysokiej zawartości surowców pochodzących z recyklingu
  • Oferować papiery z certyfikatem FSC, papier z trawy lub innowacyjne materiały wytworzone z odpadów rolniczych
  • Opracowywanie opakowań wykonanych z jednego materiału, które są cieńsze i lżejsze, a jednocześnie zapewniają taką samą ochronę
  • należy wybierać atramenty drukarskie o niskiej zawartości substancji szkodliwych i jak najłatwiejsze do usunięcia.

Transformacja stwarza nowe możliwości dla branży druku opakowań

Inicjatywy UE w zakresie zrównoważonego rozwoju otwierają przed drukarniami nowe możliwości biznesowe, ale w niektórych przypadkach wymagają również strategicznej reorientacji:

  • Kompetencje doradcze jako przewaga konkurencyjna: drukarnie , które zdobędą specjalistyczną wiedzę w zakresie projektowania opakowań zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju, mogą stać się partnerami doradczymi dla swoich klientów.
  • Partnerstwa w ramach łańcucha wartości: Skuteczne i zrównoważone rozwiązania w zakresie opakowań powstają dzięki ścisłej współpracy między drukarniami, projektantami opakowań, producentami materiałów i przedsiębiorstwami zajmującymi się recyklingiem.
  • Certyfikaty i normy: Wprowadzenie uznanych certyfikatów zrównoważonego rozwoju, takich jak FSC, PEFC czy Cradle-to-Cradle, może zwiększyć wiarygodność firmy. Wielu klientów wymaga obecnie od swoich dostawców odpowiednich dowodów potwierdzających spełnienie tych standardów.

Drukarnie, które podejmą to wyzwanie, nie tylko przyczynią się do rozwiązania problemu odpadów opakowaniowych. Dzięki temu będą mogły również trwale umocnić swoją pozycję na rynku.

Dlatego rozporządzenie UE w sprawie opakowań stwarza zwłaszcza drukarniom cyfrowym dobre możliwości zabezpieczenia swojej przyszłości. Druk cyfrowy wspiera bowiem wiele wymaganych celów zrównoważonego rozwoju, takich jak produkcja dostosowana do zapotrzebowania, ograniczenie ilości odpadów oraz elastyczne dostosowywanie się do zmieniających się wymagań.

Jednak również producenci maszyn i materiałów eksploatacyjnych do druku opakowań muszą wnieść swój wkład w zwiększenie zrównoważonego rozwoju tej branży. Na przykład poprzez oferowanie energooszczędnych drukarek i nietoksycznych atramentów, które zapewniają doskonałe wyniki również na materiałach naturalnych i pochodzących z recyklingu.

Pomyślna transformacja branży opakowaniowej wymaga strategicznego myślenia, gotowości do inwestycji oraz umiejętności pozyskiwania klientów jako partnerów w opracowywaniu zrównoważonych rozwiązań opakowaniowych. Nowe rozporządzenie UE w sprawie opakowań należy w tym kontekście postrzegać jako ważny kamień milowy.