Tendencja do większej zrównoważoności zasadniczo zmienia branżę opakowaniową. Dla drukarni cyfrowych oznacza to nowe możliwości w zakresie druku opakowań. Kto myśli ekologicznie, zyskuje nowych klientów.
Branża opakowaniowa stoi w obliczu głębokich zmian. W wyniku wymogów prawnych, rosnącej świadomości ekologicznej oraz zmieniających się nawyków konsumpcyjnych kwestia zrównoważonego rozwoju zyskuje coraz większe znaczenie. Dla drukarni cyfrowych otwiera się w ten sposób nowy obszar działalności: druk opakowań. Jednak aby odnieść sukces w tej dziedzinie, niezbędne jest zrozumienie zasad zrównoważonego projektowania opakowań.
Zrównoważony rozwój zaczyna się od projektu
Ekologiczne opakowania nie powstają przypadkowo – są wynikiem przemyślanych decyzji projektowych. Już na etapie koncepcyjnym można wytyczyć decydujący kierunek działań. Kluczową rolę odgrywa tu wybór materiału. Karton i papier są uważane za szczególnie przyjazne dla środowiska, ponieważ powstają z surowców odnawialnych i są już włączone do dobrze funkcjonujących systemów recyklingu w Europie. Rozwiązania jednomateriałowe, czyli opakowania wykonane z jednego rodzaju materiału, dodatkowo ułatwiają recykling.
Również konstrukcja opakowania wpływa na jego zrównoważony charakter. Płaskie konstrukcje zmniejszają objętość transportową, a tym samym emisję CO₂. Zintegrowane systemy zamknięć z tektury zastępują elementy z tworzyw sztucznych i poprawiają możliwość recyklingu. Ponadto technologie takie jak powłoki barierowe mogą rozszerzyć funkcjonalność opakowań papierowych, na przykład zapewniając ochronę przed tłuszczem lub wilgocią.
Nowe rozporządzenie UE w sprawie opakowań (PPWR), które prawdopodobnie wejdzie w życie w 2026 r., wymaga między innymi, aby opakowania nadawały się do recyklingu i zawierały określony udział materiałów pochodzących z recyklingu poużytkowego. Dla drukarni oznacza to, że zrównoważony rozwój nie jest już tylko argumentem sprzedażowym, ale obowiązkiem prawnym.
Dlaczego opakowania ekologiczne są ważne
Według postrzegania konsumentów opakowania stanowią nawet jedną trzecią emisji CO₂ związaną z danym produktem. Co prawda, według serwisu Statista, rzeczywisty udział ten wynosi średnio znacznie mniej – 5–10%. Niemniej jednak opakowania mają decydujący wpływ na decyzję o zakupie. Są one bowiem nośnikiem komunikatów marki, budują zaufanie i ułatwiają orientację.
Zrównoważone opakowania mogą tu wiele zmienić. Łączą one funkcjonalność z troską o środowisko i wzmacniają wizerunek marki. Szczególnie w handlu elektronicznym, gdzie rozpakowywanie staje się kluczowym doświadczeniem, wysokiej jakości, zrównoważone opakowania zyskują na znaczeniu. Dla drukarni jest to szansa na pozyskanie nowych klientów dzięki kreatywnym, oszczędzającym zasoby rozwiązaniom oraz na pozycjonowanie się jako partner innowacyjny.
Inspiracje projektowe dzięki konkursowi European Carton Excellence Awards
Wystarczy spojrzeć na laureatów nagrody European Carton Excellence Award 2025, by przekonać się, jak różnorodne i wymagające jest obecnie projektowanie opakowań zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. „Carton of the Year” – kalendarz adwentowy Lumene autorstwa Van Genechten Packaging i Metsä Board – łączy w sobie karton z certyfikatem FSC z folią holograficzną i tłoczeniem 3D, nie wpływając negatywnie na możliwość recyklingu. Konstrukcja jest płaska, co pozwala ograniczyć emisje związane z transportem.
Nagrodę za innowacyjność otrzymało opakowanie zbiorcze piwa Leffe firmy Graphic Packaging International. W opakowaniu tym plastikowe uchwyty zastąpiono wzmocnionym rozwiązaniem kartonowym, które może pomieścić nawet 20 szklanych butelek – to techniczne arcydzieło, które można produkować na istniejących maszynach.
Szczególne znaczenie w debacie na temat zrównoważonego rozwoju ma nagroda Sustainability Award przyznana za opakowanie opryskiwacza ogrodowego Claber Lancia Pro 8535. Firmy Lucaprint i Stora Enso opracowały rozwiązanie oparte w całości na tekturze, które całkowicie zastępuje tworzywo sztuczne i zmniejsza objętość opakowania o 50%.
Przykłady te pokazują, że zrównoważony rozwój nie oznacza rezygnacji, lecz innowację. Nagrodzone opakowania przekonują swoim wzornictwem, funkcjonalnością i przyjaznością dla środowiska. W ten sposób wyznaczają one standardy dla całej branży.
Oprócz nagród dla renomowanych projektantów opakowań organizacja Pro Carton przyznaje również nagrody dla młodych talentów. W ramach konkursu Pro Carton Student Video Award 2025 nagrodzono filmy krótkometrażowe autorstwa studentów, którzy w kreatywny sposób przedstawili zalety opakowań kartonowych. Zwycięskie filmy „Recycled Romance” i „Fold’n’Hold” pokazują, jak emocjonalnie i skutecznie można przekazać przesłanie dotyczące opakowań zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Dla drukarni, które rozważają rozpoczęcie działalności w dziedzinie druku opakowań, warto zapoznać się z tymi projektami: dostarczają one inspiracji do nowych rozwiązań i pokazują, jak zrównoważony rozwój i storytelling mogą współdziałać w projektowaniu.
Warunki rozpoczęcia działalności w branży druku opakowań
Wejście na rynek druku opakowań wiąże się dla drukarni cyfrowych zarówno z szansami, jak i wyzwaniami. Pod względem technicznym wiele rozwiązań jest już dostępnych: na rynku dostępne są wysokowydajne systemy drukarskie do tektury falistej i kartonu, np. firm HP, Xeikon czy Xerox. Cyfrowe stoły do cięcia i stoły laserowe umożliwiają precyzyjną obróbkę. Jednak nie wszystkie istniejące maszyny nadają się do produkcji opakowań pierwotnych – zwłaszcza w przypadku żywności wymagane są certyfikaty dotyczące atramentów i podłoży.
Należy również zapewnić możliwość recyklingu produktów poligraficznych. W tym zakresie konieczna jest współpraca z producentami atramentów i dostawcami podłoży w celu optymalizacji procesów odbarwiania. Ponadto rosną wymagania dotyczące przejrzystości i sprawozdawczości środowiskowej w całym łańcuchu dostaw.
Ekologiczne opakowania jako szansa na przyszłość dla druku cyfrowego
Drukarnie cyfrowe, które przyjmą strategiczną pozycję, mogą skorzystać na „papieryzacji” branży opakowaniowej. Warunkiem jest zintegrowany przepływ pracy, który efektywnie łączy projektowanie, druk, obróbkę końcową i logistykę. Kto dodatkowo rozwinie kompetencje doradcze w zakresie zrównoważonego projektowania opakowań, zyska pozycję cennego partnera dla marek i producentów.
Ekologiczne opakowania to coś więcej niż tylko trend – są one wyrazem głębokich przemian zachodzących w przemyśle i społeczeństwie. Dla drukarni cyfrowych stanowią one szansę na zdobycie nowych rynków i ugruntowanie swojej pozycji jako liderów innowacji.
Wejście na rynek druku opakowań opłaca się przede wszystkim wtedy, gdy drukarnie są gotowe zainwestować w technologię, know-how i partnerstwa. Kto spełnia wymagania nowego rozporządzenia UE w sprawie opakowań, a jednocześnie oferuje kreatywne i przyjazne dla środowiska rozwiązania, ma duże szanse na skuteczne ugruntowanie swojej pozycji – na rynku, który właśnie przechodzi transformację.
Dowiedz się więcej w sekcji „Zrównoważony rozwój i materiały”
