Microfabrieken: de toekomst van de textieldruk of een voorbijgaande hype?

Microfabrieken met digitale textieldruk bieden een oplossing voor veel problemen waarmee de textielindustrie te kampen heeft. Ze brengen de productie van op maat gemaakte kleding namelijk dichter bij de markten. Dat verkleint de CO₂-voetafdruk en voorkomt afval. Waarom zijn er in Europa dan niet veel van?

Nog maar een paar jaar geleden leek het duidelijk: het tijdperk van fast fashion, geproduceerd in het Verre Oosten, loopt ten einde. Klanten willen in plaats daarvan individuele, duurzame kledingstukken: ideale voorwaarden voor microfabrieken.

Wat zijn microfabrieken?

Onder microfabrieken verstaat men over het algemeen compacte, sterk geautomatiseerde productieomgevingen die gebruikmaken van digitale technologieën en flexibele workflows. In de textielindustrie worden stoffen niet langer in grote hoeveelheden voorgeproduceerd, maar digitaal bedrukt op basis van de vraag, op maat gesneden en volgens de wensen van de klant verwerkt. Vaak worden hiervoor ook andere digitale productiemethoden ingezet, zoals digitaal snijden, naaimachines of moderne breimachines.

Microfabrieken maken vaak deel uit van winkelcentra. Een voorbeeld hiervan is de„Shift Microfactory“in Bikini Berlin. Deze werd in maart 2025 geopend als een samenwerkingsverband tussen de Hogeschool voor Management en Recht en VORN, en wordt ondersteund door de Duitse Federale Milieustichting (DBU). Consumenten kunnen daar echter niets kopen. Het initiatief is bedoeld als leeromgeving voor modeontwerpers en studenten.

Epson ondersteunt de Microfactory Future Fashion Lab Hamburg (FABRIC) in de Galleria Passage. Op drie verdiepingen vinden daar het ontwerp, de productie en de verkoop van duurzame mode plaats. Ook hier richt men zich vooral op professionals en studenten uit de mode- en textielindustrie. Zij kunnen daar al sinds 2024 met behulp van verschillende Epson-printers unieke stukken en kleine series ontwerpen en produceren. In het kader van evenementen en pop-upacties zijn de collecties daar echter ook voor iedereen te koop.

Kim Lea Kaufmann, hoofd van de werkplaats van het FABRIC Future Fashion Lab, legt uit: „We hechten daarbij veel waarde aan duurzaamheid, upcycling, recycling en duurzame bedrijfsmodellen die losstaan van fast fashion.“

Uitdagingen voor de textielindustrie: is de microfabriek de oplossing?

De textielindustrie staat onder enorme druk. Overproductie, onstabiele toeleveringsketens en steeds strengere eisen op het gebied van duurzaamheid vormen de belangrijkste problemen. Volgens sectoranalyses worden jaarlijks miljoenen tonnen onverkochte textiel vernietigd. Dat is niet alleen ecologisch zorgwekkend, maar ook economisch gezien op de lange termijn nauwelijks vol te houden.

“Als specialist in digitale textieldruk en textiele microfabrieken beschouw ik dit onderwerp nog steeds als strategisch relevant”, zegt Dipl. Ing. Joachim Rees, directeur van Multi-Plot Europe GmbH. „Mijn visie is echter ook aanzienlijk pragmatischer dan een paar jaar geleden. In Duitsland en Europa neemt de lokale productie niet overal toe, maar wel selectief: overal waar time-to-market, variatierijkdom, personalisatie en risicobeperking de doorslag geven.”

Tegelijkertijd staat de textielsector in de Europese Unie onder enorme druk door kosten, een zwakke vraag en concurrentie van importproducten. Dit remt investeringen in microfabrieken af wanneer de businesscase niet duidelijk is. Maar juist nieuwe online verkoopkanalen, ondersteund door AI op het gebied van ontwerp, verkoop en marketing via sociale netwerken, bieden goede voorwaarden voor succes.”

Ook bij Epson blijft men achter het concept ‘Microfactory’ staan, omdat deze productiemethode volgens Epson Duitsland uitstekend aansluit bij de strategie van het bedrijf en klanten essentiële voordelen biedt:

“Microfabrieken verbeteren de efficiëntie van het gebruik van hulpbronnen binnen een productielijn en verlagen, dankzij de aanzienlijk lagere logistieke inspanningen, zowel de CO₂-voetafdruk als de kosten. Bovendien verhogen ze de betrouwbaarheid van een toeleveringsketen, omdat risico’s als gevolg van handelsbarrières, invoerrechten en andere verstoringen worden vermeden.”

Kansen voor drukwerkbedrijven en fabrikanten

“Productie ter plaatse en op basis van de vraag voorkomt verspilling, kan de kosten aanzienlijk verlagen en vergroot de flexibiliteit van een productieketen dankzij kleine, onafhankelijke productiestappen. Dit zijn allemaal punten die de marktpositie van een producent versterken en duidelijk in het voordeel van microproductie spreken”, aldus Epson Duitsland: „Om deze reden bieden wij een breed portfolio aan geschikte oplossingen waarmee efficiënte en kosteneffectieve microfabrieken kunnen worden gerealiseerd.”

„Ik zie een stabiele toekomst voor microfabrieken met digitale druk, maar niet als een pasklare oplossing”, zegt Joachim Rees. „Groei ontstaat vooral daar waar vraag is naar on-demand-productie en kleine series – dus snelle reactie, veel varianten en minder voorraad. De hype rond DTF-textieldruk is daar een goed voorbeeld van. In plaats van één grote megafabriek zal eerder een netwerk van meerdere kleinere locaties dicht bij de afzetmarkt de overhand krijgen, om levertijden te verkorten en risico’s te spreiden.

Daarnaast zijn procesvereenvoudiging en vooral automatisering van cruciaal belang: hoe beter de workflow en de afhandeling zijn geautomatiseerd, hoe korter de doorlooptijden en hoe minder complex het proces wordt.”

Rees stelt echter ook heel duidelijke grenzen: „Massaproducten worden nog steeds geproduceerd waar de kosten per stuk onverslaanbaar laag zijn. Microfabrieken winnen niet op basis van de laagste prijs, maar door snelheid, variatierijkdom, minder risico en vaak ook duurzaamheidsoverwegingen. Of dit rendabel is, hangt sterk af van de businesscase: bezettingsgraad, processtabiliteit, kleurbeheer, materiaalbehandeling, gegevenskwaliteit, kwaliteitsborging, knowhow en ook energieprijzen zijn de typische factoren waarmee kan worden geschoven.”

In de praktijk zal de Microfactory zich als bedrijfsmodel vestigen: een door AI ondersteunde workflow, hoogwaardige digitale textieldruk, softwaregestuurde order- en productiecontrole en geautomatiseerde afwerking/verwerking als een doorlopende keten. De winnaars zijn de bedrijven die niet alleen drukken, maar end-to-end leveren – van de webshop/ERP via de productie tot aan het verzendlabel.”