Druk na tekstyliach przeznaczonych do przestrzeni publicznych wiąże się ze szczególnymi wymaganiami dotyczącymi materiałów, technik drukarskich oraz zgodności z normami prawnymi. O czym muszą pamiętać dostawcy usług drukarskich ?

Czy to na targach, w szpitalach, przedszkolach, hotelach, urzędach czy salach konferencyjnych – wszędzie tam, gdzie gromadzą się ludzie, obowiązują surowe wytyczne dotyczące bezpieczeństwa, higieny i zrównoważonego rozwoju. Dla dostawców usług poligraficznych i podwykonawców oznacza to, że muszą nie tylko pracować kreatywnie i wydajnie, ale także być na bieżąco z najnowszymi rozwiązaniami technicznymi i przepisami prawnymi.

Wydruki na płótnie w strefie wellness hotelu: oprócz zabezpieczenia przeciwpożarowego należy tu również zapewnić odporność na wilgoć i wysokie temperatury. Zdjęcie: Sonja Angerer

Normy bezpieczeństwa dotyczące reklam i tekstyliów w przestrzeni publicznej

W obiektach użyteczności publicznej obowiązują szczególne wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej tekstyliów. W Niemczech są one regulowane między innymi przez normy DIN oraz wytyczne Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska. Tkaniny muszą często posiadać klasyfikację trudnopalności, na przykład zgodnie z niemiecką normą DIN 4102-B1 lub europejską normą przeciwpożarową EN 13501-1. Wymagania te dotyczą zasłon, okładzin ściennych, tkanin obiciowych, a także drukowanych nośników reklamowych, takich jak banery, stoiska targowe z tkanin oraz roll-upy.

Oprócz ochrony przeciwpożarowej istotną rolę odgrywają również bezpieczeństwo mechaniczne i brak zagrożenia toksykologicznego. Powierzchnie tekstylne nie mogą wydzielać substancji szkodliwych dla zdrowia. W przypadku przedszkoli i szkół obowiązują dodatkowo wymagania dotyczące odporności na ślinę i pot oraz wytrzymałości mechanicznej materiałów.

W przypadku tekstyliów przeznaczonych głównie dla dzieci, takich jak te dywaniki do zabawy, obowiązują szczególnie wysokie wymagania. Zdjęcie: Sonja Angerer

Szczególne wymagania dotyczące tekstyliów stosowanych w szpitalach i przedszkolach

W szpitalach higiena ma kluczowe znaczenie. Tekstylia muszą nadawać się do dezynfekcji i nie mogą sprzyjać przenoszeniu zarazków. Austriacki Instytut Higieny Szpitalnej zaleca, aby tkaniny z nadrukiem w salach pacjentów i pomieszczeniach wspólnych były regularnie czyszczone chemotermicznie lub termicznie w temperaturze co najmniej 40, a najlepiej 60 stopni Celsjusza. W przypadku tkanin z nadrukiem prowadzi to łatwo do ich zużycia i blaknięcia, w dużej mierze niezależnie od zastosowanej technologii druku.

W przedszkolach wymagania mają inny charakter: chodzi tu przede wszystkim o bezpieczeństwo i brak substancji szkodliwych. Tkaniny muszą być wytrzymałe, odporne na ślinę oraz wolne od niebezpiecznych substancji chemicznych, takich jak formaldehyd, ftalany, metale ciężkie, PFAS czy bisfenole. Szczególnie w przypadku tkanin przeznaczonych na meble, z których korzystają głównie dzieci poniżej 14 roku życia, mogą mieć zastosowanie dodatkowe normy niemieckie i europejskie, takie jak norma DIN EN 17191 dotycząca mebli do siedzenia.

Dlatego też niektórzy producenci oferują atramenty do bezpośredniego i transferowego druku na tekstyliach, które posiadają specjalne certyfikaty potwierdzające bezpieczeństwo produktu. Przykładami druku DTF są między innymi seria Dupont Artistri P1600 z certyfikatem Oeko-Tex Eco Passport oraz certyfikatem GOTS, a także atrament PHT50 firmy Mimaki, który również posiada certyfikat Oeko-Tex Eco Passport.

Tekstylne kasetony świetlne na targach Bauma: tam, gdzie pojawia się kilkaset tysięcy odwiedzających, należy zwrócić szczególną uwagę na ochronę przeciwpożarową. Zdjęcie: Sonja Angerer

Tekstylia na lotnisku i podczas targów

W przypadku wszystkich plakatów, stojaków i elementów wyposażenia na niemieckich lotniskach wymagana jest co najmniej klasa odporności ogniowej B1. Dotyczy to całego produktu, czyli łącznie z klejem, ramą i ewentualnymi instalacjami elektrycznymi. Często jednak lokalne ustalenia wykraczają znacznie poza te wymagania. Mogą one sięgać nawet do wymogu osiągnięcia klasy odporności ogniowej A2 lub A1. Dlatego też dostawcy usług poligraficznych powinni jak najwcześniej skonsultować się na miejscu z osobami odpowiedzialnymi za ochronę przeciwpożarową.

W ostatnich latach organizatorzy targów byli przedmiotem krytyki, np. z powodu nieuczciwych warunków pracy. Również stosowanie środków chemicznych oraz wykorzystywanie surowców do zastosowań krótkotrwałych jest dziś często postrzegane krytycznie. Dlatego oprócz certyfikatu B1 wiele ośrodków targowych wymaga dodatkowych dokumentów potwierdzających, takich jak GOTS, unijny znak ekologiczny (EU-Ecolabel) lub inne certyfikaty dotyczące tekstyliów wykorzystywanych w budowie stoisk targowych. Do tego dochodzą wyższe wymagania dotyczące recyklingu. Tekstylia powinny być segregowane i zbierane według rodzajów, tak aby można je było z powodzeniem ponownie wykorzystać.

Tapety i tekstylne okładziny ścienne w szpitalach i przedszkolach muszą nadawać się do szczególnie łatwego czyszczenia. Zdjęcie: Sonja Angerer

W jaki sposób dostawcy zapewniają zgodność z normami w zakresie nadruku na tekstyliach

Dostawcy usług poligraficznych muszą wykazać, za pomocą certyfikatów i raportów z badań wydanych przez uznane laboratoria, że ich produkty są zgodne z obowiązującymi dla nich normami.

Niezbędny jest w tym celu profesjonalny system zarządzania jakością (np. zgodny z normą ISO 9001). Przestrzeganie norm musi bowiem być systematycznie dokumentowane i kontrolowane. Na przykład certyfikaty przeciwpożarowe obowiązują zawsze wyłącznie dla ściśle określonego procesu produkcyjnego: maszyna drukarska, farby, podłoże i dalsza obróbka muszą być w sposób udokumentowany identyczne.

Podobnie jest w przypadku certyfikatów dotyczących zdrowia i ochrony środowiska, takich jak Oeko-Tex Standard 100 czy Blauer Engel, a nawet w przypadku testów prania zgodnych z normami ISO.

Jeśli zamawiającym w Niemczech jest podmiot publiczny, okres gwarancji na wykładziny dywanowe montowane na stałe może wynosić cztery lata lub więcej. Zdjęcie: Sonja Angerer

Terminy gwarancyjne w przypadku obiektów budowlanych realizowanych w ramach zamówień publicznych

Podczas gdy w przypadku zastosowań reklamowych i budownictwa targowego terminy gwarancyjne rzadko mają zastosowanie, inaczej wygląda sytuacja w przypadku mebli, okładzin ściennych i tekstylnych wykładzin podłogowych w budynkach użyteczności publicznej. Terminy te są w Niemczech regulowane przez VOB/B (Przepisy dotyczące udzielania zamówień i zawierania umów o roboty budowlane). Zazwyczaj wynoszą one cztery lata. W tym okresie dostawcy są zobowiązani do bezpłatnego usuwania wad. Dostawcy powinni zatem na przykład z wyprzedzeniem ustalić, na ile zastosowane atramenty i podłoże drukowe są odporne na ścieranie oraz typowe metody czyszczenia.

Nadruk na tekstyliach w budynkach użyteczności publicznej: nie należy tego lekceważyć

Druk na tekstyliach przeznaczonych do przestrzeni publicznych to wymagająca dziedzina, która wymaga wiedzy technicznej, pewności prawnej i kreatywnych rozwiązań. Kto chce odnieść sukces w tej branży, musi znać obowiązujące normy, rzetelnie je stosować i nieustannie się rozwijać. Przyszłość należy do dostawców usług drukarskich, którzy łączą jakość, zrównoważony rozwój i innowacyjność.