Textieldruk voor openbare ruimtes stelt bijzondere eisen aan materialen, drukprocedés en de naleving van wettelijke normen. Waar moeten drukwerkbedrijven op letten? ?

Of het nu gaat om beurzen, ziekenhuizen, kinderdagverblijven, hotels, overheidsinstanties of evenementenlocaties – overal waar mensen samenkomen, gelden strenge voorschriften op het gebied van veiligheid, hygiëne en duurzaamheid. Voor drukkerijen en toeleveranciers betekent dit dat ze niet alleen creatief en efficiënt moeten werken, maar ook technisch en juridisch up-to-date moeten zijn.

Canvasafdrukken in de wellnessruimte van een hotel: naast brandveiligheid moet hier ook de bestendigheid tegen vocht en hoge temperaturen worden gewaarborgd. Foto: Sonja Angerer

Veiligheidsnormen voor reclame en textiel in openbare ruimtes

In openbare instellingen gelden speciale brandveiligheidseisen voor textiel. Deze worden in Duitsland onder andere geregeld door de DIN-normen en de voorschriften van het Duitse Umweltbundesamt. Stoffen moeten vaak als moeilijk ontvlambaar zijn geclassificeerd, bijvoorbeeld volgens de Duitse DIN 4102-B1 of de Europese brandveiligheidsnorm EN 13501-1. Deze eisen gelden voor gordijnen, wandbekleding, meubelstoffen en ook voor bedrukte reclamedragers zoals banners, textiele beursstands of roll-ups.

Naast brandveiligheid spelen ook mechanische veiligheid en toxicologische onschadelijkheid een rol. Textieloppervlakken mogen geen stoffen afgeven die schadelijk zijn voor de gezondheid. Voor kleuterscholen en scholen gelden bovendien aanvullende eisen met betrekking tot de speeksel- en zweetbestendigheid en de mechanische belastbaarheid van de materialen.

Voor textiel dat voornamelijk door kinderen wordt gebruikt, zoals deze speelmatten, gelden bijzonder strenge eisen. Foto: Sonja Angerer

Speciale eisen voor textiel in ziekenhuizen en kinderdagverblijven

In ziekenhuizen staat hygiëne voorop. Textiel moet desinfecteerbaar zijn en mag de overdracht van ziektekiemen niet bevorderen. Het Oostenrijkse Instituut voor Ziekenhuishygiëne beveelt aan dat bedrukt textiel in patiënten- en gemeenschappelijke ruimtes regelmatig chemothermisch of thermisch wordt gereinigd bij minimaal 40, bij voorkeur 60 graden Celsius. Dit leidt bij bedrukte stoffen al snel tot slijtage en verkleuring, en dat grotendeels ongeacht de druktechniek.

In kleuterscholen gelden andere eisen: hier draait het vooral om veiligheid en de afwezigheid van schadelijke stoffen. Textiel moet robuust en speekselbestendig zijn en vrij van gevaarlijke chemicaliën zoals formaldehyde, ftalaten, zware metalen, PFAS of bisfenolen. Met name voor stoffen voor meubilair dat voornamelijk door kinderen onder de 14 jaar wordt gebruikt, kunnen aanvullende Duitse en Europese normen van toepassing zijn, zoals DIN EN 17191 voor zitmeubilair.

Er zijn dan ook bij sommige fabrikanten inktsoorten voor directe textieldruk en transferdruk verkrijgbaar die zijn voorzien van speciale certificaten voor productveiligheid. Voorbeelden van DTF-druk zijn onder meer de Dupont Artistri P1600-serie met Oeko-Tex Eco Passport- en GOTS-certificering, of de eveneens Oeko-Tex Eco Passport-gecertificeerde PHT50-inkt van Mimaki.

Textiele lichtbakken op de Bauma-beurs: waar honderdduizenden bezoekers langskomen, moet er extra goed op brandveiligheid worden gelet. Foto: Sonja Angerer

Textiel op de luchthaven en op beurzen

Voor alle posters, standaards en inbouwelementen op Duitse luchthavens geldt minimaal brandveiligheidsklasse B1. Dit geldt voor het totale product, dus inclusief bevestiging, frame en eventuele elektrische installaties. Vaak gaan lokale afspraken echter veel verder dan dat. Dit kan zelfs zo ver gaan dat brandveiligheidsklassen A2 of A1 moeten worden gehaald. Drukkerijen doen er daarom goed aan om tijdig ter plaatse afstemming te zoeken met de brandveiligheidsverantwoordelijken.

Beursorganisatoren hebben de afgelopen jaren kritiek gekregen, bijvoorbeeld vanwege oneerlijke arbeidsomstandigheden. Ook het gebruik van chemicaliën en grondstoffen voor kortstondige toepassingen wordt tegenwoordig vaak kritisch bekeken. Naast het aantonen van een B1-certificering eisen veel beurslocaties daarom aanvullende certificaten, zoals GOTS, het EU-Ecolabel of andere keurmerken voor textiel in de beursbouw. Daarbij komen nog de strengere eisen op het gebied van recycling. Textiel moet gescheiden en per soort worden ingezameld, zodat het goed kan worden hergebruikt.

Behang en textiele wandbekleding in ziekenhuizen en kinderdagverblijven moeten bijzonder goed te reinigen zijn. Foto: Sonja Angerer

Hoe leveranciers ervoor zorgen dat de normen voor textieldruk worden nageleefd

Drukkerijen moeten aan de hand van certificeringen en testrapporten van erkende laboratoria aantonen dat hun producten voldoen aan de voor hen geldende normen.

Een professioneel kwaliteitsmanagementsysteem (bijvoorbeeld volgens ISO 9001) is hiervoor onmisbaar. De naleving van de normen moet namelijk systematisch worden gedocumenteerd en gecontroleerd. Brandveiligheidscertificaten gelden bijvoorbeeld altijd alleen voor een exact gedefinieerd productieproces: drukpers, inkt, substraat en nabewerking moeten aantoonbaar identiek zijn.

Hetzelfde geldt voor gezondheids- en milieucertificaten zoals Oeko-Tex Standard 100 of Blauer Engel, en zelfs voor wastests volgens ISO-normen.

Als de overheid in Duitsland de opdrachtgever is, kan de garantieperiode voor vastgelegde tapijten vier jaar of langer bedragen. Foto: Sonja Angerer

Garantietermijnen voor openbare bouwwerken

Terwijl garantietermijnen bij reclame-toepassingen en in de beursbouw vrij zelden van toepassing zijn, ligt dat anders voor meubilair, wandbekleding en textiele vloerbedekkingen in openbare gebouwen. De termijnen zijn in Duitsland gebaseerd op de VOB/B (Vergabe- und Vertragsordnung für Bauleistungen). Deze bedraagt doorgaans vier jaar. Leveranciers moeten tijdens deze periode gebreken kosteloos verhelpen. Aanbieders dienen daarom bijvoorbeeld vooraf na te gaan hoe goed de gebruikte inkt en het druksubstraat bestand zijn tegen slijtage en gangbare reinigingsmethoden.

Textieldruk voor openbare gebouwen: niet op de lichte schouder nemen

Textieldruk voor openbare ruimtes is een veeleisend vakgebied dat technische kennis, juridische zekerheid en creatieve oplossingen vereist. Wie hier succesvol wil zijn, moet de geldende normen kennen, deze betrouwbaar toepassen en zich voortdurend verder ontwikkelen. De toekomst is aan de drukwerkdienstverleners die kwaliteit, duurzaamheid en innovatie met elkaar combineren.